Sunday, April 23, 2017

I am Sure, You will miss Me...

I am Sure, You will miss Me....


એ દિવસે રાત્રે હું ઘરે આવ્યો અને મારી પત્ની માનસી જ્યારે મારું જમવાનું પીરસી રહી હતી, ત્યારે મેં એનો હાથ પકડ્યો અને કહ્યું, ‘મારે તને કશુંક કહેવું છે.’ એ શાંતિથી નીચે બેઠી અને જમવા લાગી. ફરી મેં તેની આંખોમાં જોયું અને મને જાણ થઈ કે મેં ખરેખર એનું મન દુભાવ્યું છે. મને ખબર ન પડી કે હું વાતની શરૂઆત કઈ રીતે કરું, છતાં હું જે વિચારતો હતો એ તો મારે એને કહેવું જ હતું. મેં સ્વસ્થ થઈને શાંતિથી મારી વાત શરુ કરી અને કહ્યું કે : ‘મારે છુટાછેડા જોઈએ છે….’ મારી ધારણાં મુજબ જ આ વાક્ય સંભાળતાં એના મોં પર સંતાપ ન દેખાયો, બલકે એણે નમ્રતાપૂર્વક મને પૂછ્યું, ‘શા માટે ?’ મારી પાસે જવાબ નહોતો...સહેજ મલકાતાં એ બોલી, 'એમ, I am sure, One Day You will Miss me....'

મેં એના પ્રશ્નનો વળતો જવાબ ન આપ્યો. એનો આત્મવિશ્વાસ તો જુઓ, 'I am sure You will miss me...' હું મૌન બની તેની સામે જોવાની હિંમત કર્યા વિના નીચે  જોતો જ રહ્યો. થોડા સમય પછી, છૂટાછેડાની  આ વાતથી તે ખૂબ ગુસ્સે થઈ. બાજુ માં પડેલ લાકડાનો તવેથો એ મારી તરફ ફેંકીને આક્રોશમાં બોલી, ‘માનવ, તું તો માણસ જ નથી….’ તે રાત્રે અમે બન્નેએ એકબીજા જોડે વાત ન કરી. તે રડતી હતી. મને ખ્યાલ હતો કે એને એ જાણવું હતું કે અમારા વૈવાહિક જીવનને થઈ શું ગયું છે ? પરંતુ હું એને સંતોષકારક જવાબ ના આપી શક્યો. હું પરીવારની ગરીબાઈ માંથી બહાર લાવવા સતત નોકરી અને ધંધામાં વ્યસ્ત રહેતો. મારા બહાર રહેવાના કારણે માનસી કોઈ કારણ વિના વહેમ રાખતી અને મારી સાથે ઝગડ્યે કરતી. હમેશ તે કહેતી, મારે તારો સમય જોઈએ, સંપત્તિ નહિ. મારી મનોસ્થિતિ સતત ત્રસ્ત રહેતી. સમય ની માંગણી સાથે શરુ થતાં ઝગડા અબોલા સાથે સુઈ જવાથી થોડો સમય શાંત થતાં. રોજના ઘરના ઝગડા અને મારે ફરજીયાત બહાર રહેવાના કારણે મારી અને માનસી વચ્ચે અંતર વધતું ગયું અને મારી સહકર્મી મીરા મારી નજીક આવતી ગઈ. મારું હૃદય હવે ‘મીરા’  માટે ધડકતું હતું એવું લાગતું. મીરા મને 'માનવ' બદલે 'માધવ' કહેતી. મીરા કહેતી કે ભલે સતયુગમાં માધવ મીરાનો ના થઇ શક્યો હોય પરંતુ આ જનમમાં માધવ જરૂરથી  મીરાનો  થશે જ.... હું મારી પત્નીને પ્રેમ કરું છું કે નહિ એ મારા માટે વિમાસણ બનતી ગઈ. મને એના માટે દયા ઉપજતી અને મારા માટે....
છેવટે અપરાધની અત્યંત લાગણી સાથે મેં છૂટાછેડાના દસ્તાવેજો તૈયાર કર્યા અને એમાં નોંધ કરી કે મારી પત્ની માનસીને અમારું મકાન, અમારી ગાડી અને અમારી જમીનમાં 30% નો ભાગ પોતાની માલિકીનો કરી શકશે. મારી પત્નીએ તે દસ્તાવેજો પર એક નજર ફેરવી અને પછી ફાડીને એના ટુકડા કરી દીધા. જે સ્ત્રીએ મારી સાથે એની જિંદગીના દસ વર્ષ વીતાવ્યાં હતાં તે મારી માટે આજે એક અપરીચિત વ્યક્તિ બનીને રહી ગઈ હતી. મને એનો સમય, સહારો અને ઉત્સાહ વ્યય કરવાનો ભારે પછતાવો હતો છતાં મેં જે કહ્યું એ શબ્દો હું પાછા નહોતો લઈ શકતો કારણ કે હું મીરા ને બહુ જ પ્રેમ કરતો હતો. મારી ધારણા મુજબ દસ્તાવેજો ફાડ્યા બાદ મારી પત્ની મારી સામે બહુ જ મોટેથી રડી પડી. મારી માટે એના આંસુએ મારી આઝાદી કે મારા છુટકારાનો સંકેત હતો. છૂટાછેડાની વાતે મારા મન પર છેલ્લા કેટલાક સમયથી કબજો કરી લીધો હતો; એ હવે વધુ દ્રઢ અને સ્પષ્ટ થતી જણાઈ. બીજે દિવસે જ્યારે હું મોડી રાત્રે ઘરે પહોંચ્યો ત્યારે જોયું તો મારી પત્ની કંઈક લખી રહી હતી. આખો દિવસ પેલી જેન જોડે વિવિધ પ્રસંગોમાં વીતાવ્યા બાદ હું ખૂબ જ થાકી ગયો હતો, તેથી રાત્રી ભોજન કર્યા વગર જ ઊંઘી ગયો. હું વચ્ચે ઉઠ્યો ત્યારે મેં જોયું તો હજુ તે કંઈક લખી રહી હતી. ખેર, મને એની કોઈ પરવા નહોતી એટલે પીઠ ફેરવીને હું સૂઈ ગયો.
સવારે એણે અમારા છૂટાછેડા માટે અમુક શરતો મારી સમક્ષ મૂકી. એને મારી જોડેથી કશું જોઈતું નહોતું પણ એને છૂટાછેડા પહેલા એક મહિનાની નોટીસ જોઈતી હતી. એણે એવી વિનંતી કરી કે એક મહિના દરમ્યાન અમે બન્ને એક સરળ વૈવાહિક જીવન જીવવાનો પૂરેપૂરો પ્રયાસ કરીએ. એની આ શરતો માટેના કારણો બહુ સરળ હતા કારણ કે અમારા પુત્ર હર્ષ ને એક મહિનાના સમયગાળામાં પરીક્ષાઓ હતી અને અમારા છૂટાછેડાને લીધે એના અભ્યાસમાં કોઈ બાધા આવે એવું તે ઈચ્છતી નહોતી. આ શરત મને મંજૂર હતી. પરંતુ એણે કેટલીક અન્ય શરતો પણ મૂકી હતી. એ ઈચ્છતી હતી કે હું એ સમય યાદ કરું જ્યારે મેં અમારા લગ્નના દિવસે તેને ઊંચકી હતી એને અમારા શયનખંડમાં તેને લઈ ગયો હતો. એણે એવી વિનંતી કરી કે હું એને આ એક મહિના દરમ્યાન રોજ સવારે અમારા શયનખંડથી અમારા ઘરની મુખ્ય ઓરડીના દરવાજા સુધી ઊંચકીને લઇ જઉં ! શરત વાંચીને મને એમ થયું કે આ હવે ગાંડી બની ગઈ લાગે છે ! પણ અમારા સાથે રહેવાના માત્ર છેલ્લા દિવસોને સહન કરી શકાય એવા બનાવવા ખાતર મેં તેની આ વિચિત્ર માંગ પણ સ્વીકારી લીધી… ખાનગીમાં મેં મીરા ને પત્નીના છૂટાછેડાની શરતો વિશે વાત કરી ત્યારે તે આ વાહિયાત વાતો સાંભળીને હસી પડી. તેણે ધિક્કારપૂર્વક કહ્યું : ‘તારી પત્ની ભલે ગમે તે તર્ક અપનાવે પરંતુ એણે આ છૂટાછેડાનો સામનો તો કરવો જ પડશે…’
મેં જ્યારથી અમારા છૂટાછેડા વિશે મારી પત્નીને સ્પષ્ટ વાત કરી ત્યારથી અમારા બન્ને વચ્ચે કોઈ જ શારીરિક સંબંધ નહોતો. તેથી શરત પ્રમાણે પ્રથમ દિવસે જ્યારે મેં એને ઊંચકી ત્યારે અમને બન્નેને બહુ અતડું લાગ્યું. અમારો દીકરો તો અમારી પાછળ તાળીઓ પાડતો ખુશીથી કહેતો હતો કે : ‘આજે ડેડીએ મમ્મીને એમના હાથોમાં ઊંચકી છે……’ એના આ શબ્દોથી મને વેદના થઈ. શયનખંડથી મુખ્યખંડમાં અને તે પછી દરવાજા સુધી – એમ દસ મીટર કરતાં પણ થોડું વધુ અંતર મેં એને મારા હાથમાં લઈને કાપ્યું. એણે એની આંખો બંધ કરી અને મને એકદમ નમ્રતાપૂર્વક કહ્યું : ‘આપણા પુત્રને આપણા છૂટાછેડા વિશે વાત ન કરતાં.’ થોડા દુઃખ સાથે મેં હકારમાં માથું ધૂણાવ્યું. મેં એને દરવાજાની બહાર હાથમાંથી નીચે ઉતારી. તે કામ પર જવા બસની રાહ જોઈને ઊભી રહી અને હું કારમાં મારી ઑફીસે જવા રવાના થયો.
એ પછી બીજા દિવસે તો અમે બહુ સહજતાથી વર્તી શક્યા. તેણે મારી છાતી પર ટેકો લીધો. મને એના વસ્ત્રોમાંથી આવતી સુવાસનો અનુભવ થયો. મને એ સમજાયું કે આ સ્ત્રીને મેં છેલ્લાં ઘણા સમયથી ધ્યાનથી જોઈ પણ નથી. મને એ પણ સમજાયું કે તે હવે યુવાન નથી રહી. તેના મોં પર નાની કરચલીઓ છે અને એના વાળ પણ સફેદ થઈ રહ્યા છે. અમારા વૈવાહિક જીવને જાણે એના જોડેથી કર વસુલવાનું શરુ કર્યું હતું. એક ક્ષણ માટે તો હું વિસ્મયમાં મુકાઈ ગયો કે મેં આની જોડે શું કરી દીધું છે ! ચોથા દિવસે મેં જ્યારે એને ઊંચકી ત્યારે અમે ફરી નિકટ થઈ રહ્યાં હોઈએ એવું મને લાગવા માંડ્યું. આ એ જ સ્ત્રી હતી જેણે એની જિંદગીના દસ અણમોલ વર્ષ મને સમર્પિત કર્યા હતાં. પાંચમાં અને છઠ્ઠા દિવસે મને એહસાસ થયો કે અમારી નિકટતા વધી રહી હતી. મેં મીરા ને આ વાતની જાણ ના કરી. જેમ જેમ મહિનો વીતતો ગયો એમ એમ એને ઊંચકવું મારે માટે સહેલું થતું ગયું. કદાચ આ રોજની કસરત મને મજબુત બનાવી રહી હતી ! હું જયારે એને તેડીને બહાર લઇ જતો, તે ગીત ગુણગુણાવવાનું શરુ કરતી, 'તુમ મુઝે યું ભૂલા ન પાઓગે....' અને હું એની સામે દયા ખાતો જોઈ રહેતો....
એક સવારે તે અમુક વસ્ત્રો પસંદ કરી રહી હતી. તેણે અમુક પહેરીને માપી જોયાં પરંતુ બરાબર ફીટ બેસે તેવા એકેય કપડાં નહોતાં. નિસાસો નાખતાં તે બોલી : ‘મારા બધા વસ્ત્રો માપ કરતાં મોટા થઈ ગયા છે.’ ત્યારે અચાનક મને એહસાસ થયો કે તે કેટલી બધી પાતળી થઇ ગઈ છે. કદાચ એટલે જ હું એને સહેલાઈથી ઊંચકી શકતો હતો. મનોમન મને થયું કે અરેરે… એણે પોતાના દિલની અંદર કેટલી કડવાશ અને દર્દ છુપાવી રાખ્યાં હશે. હું એની નજીક ગયો અને તેના મસ્તકનો સ્પર્શ કર્યો. બરાબર તે જ સમયે દીકરો અંદર આવ્યો અને કહ્યું : ‘ડેડ, મમ્મીને ઊંચકીને બહાર લઈ જવાનો સમય થઇ ગયો છે….’ એની માટે તો એના ડેડી રોજ એની મમ્મીને ઊંચકીને બહાર લઈ જાય એ એની જિંદગીનો જાણે એક અનિવાર્ય ભાગ બની ગયો હતો ! મારી પત્નીએ દીકરાને ઈશારાથી નજીક બોલાવ્યો અને એને હૃદય સરસો ચાંપી લીધો. મેં મારું મોં બીજી તરફ ફેરવી લીધું કારણ કે મને ભય હતો કે ક્યાંક છેલ્લી ઘડીએ હું મારું મનનાં બદલી દઉં ! પછી મેં તેને રાબેતા મુજબ મારા હાથોમાં ઊંચકી એને શયનખંડમાંથી મુખ્ય ખંડ અને પછી મુખ્યખંડના દરવાજા સુધી એને લઈ ગયો. એના હાથ મારા ગળા ફરતે એકદમ નાજુક રીતે વીંટળાયેલા હતાં. મેં એનું શરીર એકદમ સજ્જડ રીતે પકડી રાખ્યું હતું. બરાબર એ જ રીતે જે રીતે અમારા લગ્નના દિવસે પકડ્યું હતું. પરંતુ એના આટલા ઓછા વજનને લીધે હું દુઃખી હતો. મને થતું કે શું કામ એ જીવ બાળતી હશે ?
છેલ્લે દિવસે જ્યારે મેં એને મારા હાથમાં ઊંચકી ત્યારે હું એક કદમ પણ આગળ ન વધી શક્યો. દીકરો એ સમયે નિશાળે ગયો હતો. મેં એને એકદમ સજ્જડ રીતે પકડીને કહ્યું, ‘મને એવી ખબર પડી ગઈ છે કે આપણી જિંદગીમાં નિકટતાનો અભાવ હતો….રુપીયા પાછળ મારી આંધળી દોટ, મારા સતત બહાર રહેવાના કારણે તારા તરફથી મારા પર વધતો અવિશ્વાસ અને તારા માવતરનો મારા અને મારા પરીવાર  માટે તિરસ્કૃત ભાવ હોઇ મારા અણગમા છતાં તારો મારી કે મારા માતા પિતા કરતાં  એમની સાથે અત્યંત નિકટતમ વ્યવહારના કારણે મને તારા થી દૂર અને મારી સાથે કામ કરતી મીરાની નજીક લાવતો ગયો અને....સહેજ અટકી આત્મ વિશ્વાસ સાથે મેં એને કહ્યું, ખરેખર હું તને ભૂલી શકતો નથી. મને મારી ભૂલ સમજાઈ, હું તને કેવી રીતે ભૂલી શકું ? હું તને કેવી રીતે છોડી શકું ?' એ પછી હું કાર લઈને ઓફીસ ગયો. કારને લોક કર્યા વગર એમાંથી ઝડપભેર કૂદકો માર્યો કારણ કે મને એ ભય હતો કે કોઈપણ પ્રકારનો વિલંબ મારો વિચાર બદલી દેશે. હું સીડીઓ ચઢીને ઉપર ગયો. મીરા એ દરવાજો ઉઘાડ્યો અને મેં એને કહ્યું :

‘સોરી મીરા, મારે હવે છૂટાછેડા નથી જોઈતા…’

તેણે મારી સામે આશ્ચર્યપૂર્વક જોયું અને પછી મારા કપાળ પર હાથ ફેરવ્યો : ‘તને તાવ તો નથી આવ્યો ને ?’

મેં એનો હાથ મારા કપાળ પરથી હટાવ્યો.

‘સોરી મીરા….’ મેં કહ્યું, ‘હું છુટાછેડાં નહીં લઉં. ખાસ તો મારું વૈવાહિક જીવન એટલે નીરસ હતું કારણ કે અમે અમારી જિંદગીના મૂલ્યોની કિંમત સમજતા નહોતાં. મારો સમય અને વ્હાલ મેળવવા પત્ની ઝગડતી જેને હું તેનો કંકાસીયો સ્વભાવ માની બેઠેલ.  એની કેટલીક ભૂલો હતી પરંતુ એટલી મોટી તો નહી જ કે હું તેને આમ સાવ તરછોડુ. હકીકતે એવું નથી કે અમે એકબીજાને પ્રેમ નહોતા કરતાં. અમારા વચ્ચે અખૂટ પ્રેમ તો હતો જ પરંતુ સમયને કારણે અમારી પ્રાયોરીટી બદલાયેલ. માનવની જરુરીયાત માનસી સમજી ના શકી અને મીરા એ માનવને માધવ બનાવો દીધો....આજે ફરી માધવ એક પામર માનવ બની ગયો.... હવે મને એહસાસ થાય છે કે જ્યારથી અમારા લગ્નના દિવસે હું એને મારી ઘરે લઈ ગયો હતો ત્યારથી અમારું મૃત્યુ અમને અલગ ન કરે ત્યાં સુધી મારે એને સાથ આપવાનો જ હોય.’ મારી વાત સાંભળીને જેન જાણે અચાનક નિંદ્રામાંથી ઉઠી હોય એમ આવાક થઇ ગઈ અને મને જોરથી એક તમાચો માર્યો અને પછી એટલા જ જોરથી દરવાજો બંધ કરીને ચોધાર આંસુએ રડી પડી.  'માધવ આજે પણ મીરા ને છોડીને જતો રહેશે ?? મીરા નું એ વાક્ય, આજે પણ મને પ્રાયશ્ચિત કરાવે છે. હું સીડીઓ ઊતરીને નીચે ગયો અને પછી કાર લઈને નીકળી ગયો.

રસ્તામાં એક ફૂલોની દુકાનમાંથી મેં મારી પત્ની માનસી માટે ગુલદસ્તો ખરીદ્યો. દુકાનદારે મને કાર્ડમાં કંઈક લખવા વિશે પૂછ્યું. મેં સ્મિત કર્યું અને લખ્યું, ‘ વ્હાલી 'પત્નીકા',  મોત આપણને અલગ ન કરી દે ત્યાર સુધી હું દરરોજ સવારે તને ઊંચકીશ….’ તે સાંજે હું ઘરે આવ્યો. મારા હાથોમાં ગુલદસ્તો અને મુખ પરની મુસ્કાન સાથે હું સીડી ચઢી ઉપર મારી પત્નીને મળવા ગયો…. માનસી અને હર્ષને પલંગમાં સુતા જોયા. મેં હર્ષને ખલેલ ન પહોંચે એ રીતે માનસીને જગાડવા પ્રયત્ન કર્યો પણ એ સમયે એણે એના દેહનો સાથ છોડી દીધો હતો....હા માનવને મૂકીને માનસી કાયમ માટે અનંત યાત્રાએ ચાલી નીકળેલ જે ક્યારેય પાછી આવશે એની શક્યતા પણ ના રહેવા દિધી. મારા હૃદય ની વેદના અવર્ણનીય હતી. મારી નજર તરત બાજુમાં સુતેલા હર્ષ પર પડી અને આંખમાં આંસુ ટપકવા લાગ્યાં...
એ પછી મને ખબર પડી, કે માનસી 'મારી પત્ની' છેલ્લા અમુક મહિનાઓથી કેન્સરથી પીડાતી હતી. મને દુઃખ ન થાય એથી એને આ વાત છુપાવેલ, અને હું ઘર - પરિવાર થી એટલો દુર જતો રહેલ કે મને એ પણ ખબર ન રહેલ કે મારી પત્ની કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીથી પીડાય છે.  તેનું વજન ઘટતું જતું હતું. પરંતુ હું તો મારી જાતને મીરાનો મોહન સમજી મીરા સાથે એટલો વ્યસ્ત હતો કે મેં અર્થાત આ માનવે એની માનસીની  કોઈ નોંધ જ લીધી નહોતી. એને ખબર હતી કે તે જલ્દી જ આ સંસાર ત્યજી દેશે, કદાચ એટલે જ એ  મારી સાથે મહત્તમ રહેવા  ઝઘડતી હશે....એને મારો સમય જોઇતો હતો જ્યારે મારે સંપત્તિ. મારા દીકરા સામે મારી કહેવાતી છાપ ખરાબ ન થાય એટલે તેણે છૂટાછેડાની વાત આગળ ન ધપાવી. કમસેકમ હું મારા પુત્રની સમક્ષ એની આંખોમાં એક પ્રેમાળ પતિ તરીકે રહી શકું તેથી તેણે આમ કર્યું. આજે પણ એના શબ્દો અને આત્મવિશ્વાસ ને હું અનુભવી રહ્યો છું, I am sure, you will miss me.' Yes, I miss her.... at each and every breath. કઠપૂતળી ની જેમ રમાડનાર પરમાત્મા ને શું કહેવું એજ સમજાતું નથી. એ રમાડ્યે રાખે એમ જ આપણે રમતાં રહેવાનું ???





ખરેખર તો આપણા જીવનની સુક્ષ્મ બાબતો જ આપણા જીવનમાં સૌથી અગત્યની હોય છે. એ નથી હવેલી, નથી ગાડીઓ, નથી મિલકત કે નથી બેંકમાં જમા કરેલાં આપણા નાણાં. આ બધી ભૌતિક વસ્તુઓ ખુશીઓનું કારણ બની શકે પરંતુ એ પોતે તો ખુશીઓ ન જ આપી શકે. એટલે તમારા જીવનસાથીના મિત્ર બનવા માટે સમય ફાળવો અને એકબીજા માટે એ તમામ નાની ઝીણી-ઝીણી વસ્તુઓ કરો કે જેનાથી તમારી નિકટતા વધી શકે. જયારે જયારે લગ્ન તૂટવાના કારણો જાણવા પ્રયત્ન કરીએ ત્યારે એક જ કારણ મળશે, 'બંને તરફથી અક્કડ વલણ....આપણે એ નથી વિચારતા કે આપણા માટે એ માત્ર ડિવોર્સ હોઈ શકે પરંતુ આપણા બાળક માટે ??? ન છુટકે લીધેલ છૂટાછેડામાં જો સ્ત્રી સંતાન ને પોતાની સાથે લઇ જાય અને બીજે લગ્ન કરી લે તો બાળકને માતા અને પિતાનો પ્રેમ મળે પરંતુ જો બાળક પિતા પાસે રહી જાય અને પિતા ફરી બીજે લગ્ન સંબંધ બાંધે તો ક્યારેક બાળક ને માત્ર પિતાનો જ પ્રેમ મળે છે   માતાનો પ્રેમ બહુ  ઓછો મળે. કહેવાય છે કે 'અપર માતા' હોય, પિતા નહિ... જેના જન્મને વધાવવા મીઠાઈ વહેચી હોય એના જીવનને નર્કાગાર બનાવવાનો કે એના જીવનને વિદ્રોહી બનાવવાનો આપણને અધિકાર ખરો ?? સ્ત્રી પુરુષ જયારે ડિવોર્સ લઇ બીજા સાથે લગ્નગ્રંથી થી જોડાય છે ત્યારે એ પોતાના સંતાન વિષે વિચારે છે ? પોતાની સાથે રહેનાર સંતાન ને નવા જીવનસાથી જીવથી વધારે વ્હાલ અને હૈયાથી વધારે હેત આપશે ? વિચારવા જેવું.... આવો અપરાધ શા માટે ? આ પ્રશ્ન જાતને પુછવા જેવો. ડિવોર્સ ની પરિસ્થિતિના નિર્માણ સમયે કોઈ એકે તો નરમ બની રસ્તો નીકળવો જ રહ્યો....અથવા પોતાના અને સાથે રહેનાર સંતાનના  જીવનને અંધકારમય બનાવવાનો સમય આવે. જે માતા પિતા દિકરી ના લગ્ન પછી એના પરીવાર માં બિન જરુરી ચંચુપાત  રાખે એ દિકરીના દુશ્મન જ કહેવાય. કદાચ આથી જ ભારતીય સંસ્કૃતિ માં દિકરી ના ઘરે માતા પિતા કે મોટા સભ્યો પાણી પણ પીવા નું પસંદ કરતાં નહી....એને પાપ માનતા અને આજે દિકરાના મા બાપ જુદા રહે અને વહુ સાથે 'ઘર સાસરીયા' પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે  સાથે આવે.... 'ઘર જમાઇ' પ્રથા બંધ થયા પછી 'ઘર સાસરીયા'  પ્રથા દિકરીનું ઘર ઉજાળ નાર બની શકે છે. આવી વૃત્તિ વાળા માતા પિતાએ વિચારવું રહ્યું કે પોતાની દિકરી ના પરીવારમાં તેઓ આગ લગાવવાનું કામ તો કરતાં નથી ને...?

નીતીસરા ને જાણો છો ને...??.'કાર્યેસુ દાસી, કર્મેસુ મંત્રી, ભોજેસુ માતા, શયનેસુ રંભા, રુપેસુ લક્ષ્મી, ક્ષમયેસુ ધરતી, સતધર્મયુક્તા, કુલધર્મ પત્ની....' આ ગુણ ધરાવતી સ્ત્રીનું લગ્નજીવન ક્યારેય દુ:ખદ ન બને...આવીજ બાબતો પુરુષને પણ લાગુ પડે છે.

 ખરા અર્થમાં ખુશખુશાલ વૈવાહિક જીવનની આપને શુભકામનાઓ ! આપના જીવન સાથી જ આપના સાચા મિત્ર, માર્ગદર્શક બને એવી શુભેત્છાઓ....








Monday, April 3, 2017

With Innovative Students, Teachers and Team Charlotte...

નેશનલ ઇનોવેશન ફાઉન્ડેશન- નવી દિલ્હી અને સૃષ્ટી- અમદાવાદ દ્વારા ભારતના જુદાજુદા રાજ્યમાં શોધયાત્રા દ્વારા અબાલ વૃદ્ધને દિલ્હી રાષ્ટ્રપતિ ભવન ખાતે ઇગ્નાઈટ અને NIF એવોર્ડ આપવામાં આવે છે. આ વર્ષે તારીખ ૪ થી ૭ માર્ચ ૨૦૧૭ દરમિયાન મહામહિમ રાષ્ટ્રપતિ શ્રી પ્રણવ મુખરજીની ઉપસ્થિતિ માં પોતાના રોજીંદા જીવનમાં નવતર પ્રયોગો હાથ ધરી સમાજ ને ઉપયોગી થનાર વિદ્યાર્થીઓ અને વડીલો નું સન્માન કરવામાં આવ્યું. 
દેશભરમાંથી ૭૦ જેટલાં ઇનોવેટીવ સ્ટુડન્ટ અને તેમના શિક્ષકને પણ બે દિવસ વિશેષ દૃષ્ટિકોણ ખીલે અને એક બીજાના વિચારોની આપલે કરી શકે એ હેતુ થી બોલાવવામાં આવેલ. અમેરિકા સ્થિત ગુજરાતી સમાજ શાર્લોટ્ટ પણ ગુજરાતમાં ચાલતી ઇનોવેટીવ એક્ટીવીટીસ સાથે સંકળાયેલ છે. સમયાંતરે ગુજરાતી સમાજ શાર્લોટ્ટ ગુજરાતમાંથી અનુભવી અને પ્રવૃત્તિશાળી વ્યક્તિઓને શાર્લોટ ખાતે આઈડિયા એક્ષ્ચેન્જ માટે આમંત્રીત કરે છે. ગુજરાતી સમાજ શાર્લોટ્ટ ના પ્રતિનિધિ તરીકે શાર્લોટ થી શ્રી નીમેશભાઈ ભટ્ટ  પણ આ વર્કશોપ અને એવોર્ડ સમારંભમાં સૃષ્ટી અને નેશનલ ઇનોવેશન ફાઉન્ડેશનના આમંત્રણ ને સન્માન આપી  ઉપસ્થિત રહેલ. શ્રી નીમેશભાઈ ભટ્ટ દ્વારા ગુજરાતના ઇનોવેટીવ એક્ટીવીટી સાથે સંકળાયેલ સભ્યો સાથે અમેરિકા અને ગુજરાતના જોડાણ, શાર્લોટ, અમેરીકા ખાતે Integra Wellness Center ના ડૉ અમિતભાઈ શાહ દ્વારા ગુજરાત- શાર્લોટ જોડાણ માટે અપાયેલ વિચાર 'સોઉલ ટુ સોઇલ' કાર્ય વિષે વિસ્તૃત ચર્ચા કરી શાર્લોટમાં ચાલતી વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ અંગે માહિતગાર કર્યા. સમયની જરૂરિયાતને ધ્યાને લઇ 'આઈડિયા એક્ષ્ચેન્જ' અને 'બ્રેઈન એક્ષ્ચેન્જ' કાર્ય કેવી રીતે કરવું એ અંગે સવિશેષ ચર્ચા કરાઈ. કેટલાંક કામો પર આયોજન હાથ ધરવા પણ વિચારવામાં આવ્યું. ગુજરાતી સમાજ શાર્લોટ્ટ ગુજરાતના વિકાસમાં પરોક્ષ રીતે મદદરૂપ થઇ રહ્યું છે. હવે પ્રત્યક્ષ રીતે મદદ કરવાનો સમય આવી ગયો છે એ માટે ટીમ ગુજરાતે ચર્ચા કરી જણાવ્યું. રાષ્ટ્રપતિ ભવન ખાતે ' ઇનોવેટીવ પ્રેકટીસ કરનાર ના સન્માન સમારંભ અને આઈડિયા એક્ષ્ચેન્જ' આ માટે  કામગીરીમાં એક્ષ્પર્ટ તરીકે કામ કરવાની સોનેરી તક મેળવેલ તજજ્ઞશ્રીઓનો પરિચય....
ટીમ સૃષ્ટી અને એન.આઈ.એફ દ્વારા ભારતમાંથી શિક્ષક તરીકે અમને ત્રણ શિક્ષક અને બે ઇનોવેટરને  એક્ષ્પર્ટ તરીકેની  કામગીરીમાં સહભાગી બનાવવામાં આવેલ.
ચેતનભાઈ પટેલ: કન્વીનર સૃષ્ટી, અમદાવાદ
ચેતનભાઈ પટેલ સૃષ્ટી સંસ્થામાં શોધયાત્રા અને ઇગ્નાઈટ એવોર્ડ તેમજ ઇનોવેશન શાખાના કન્વીનર છે. ભારતના જુદા જુદા રાજ્યોમાં રોજ ૨૦ - ૨૫ કિલોમીટર ચાલીને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાંથી છેલ્લાં છ વર્ષો થી  શોધકો શોધવાનું કામ કરવાનું આયોજન કરી રહ્યા છે. આ માટે તેઓ IIM કે અન્ય સંસ્થાના વિદ્યાર્થીઓ, યુવાનો ને સાથે રાખી મુલાકાત લઇ સાચા વ્યક્તિઓને એમની શોધ સમાજ સુંધી પહોંચાડવાનું અને પેટર્ન આપવાની પ્રક્રિયામાં જોડાયેલા છે.
ડૉ ભાવેશભાઈ પંડ્યા : શિક્ષક, બનાસકાંઠા
ડૉ ભાવેશભાઈ પંડ્યા બાળ વાર્તાકાર પ્રવૃત્તિ લક્ષી  શિક્ષણમાં માહિર છે. તેઓએ ૧૫૦૦ જેટલી જોડાક્ષર વગરની વાર્તાઓ, અને ૧૨૦૦ જેટલાં કાવ્યો-બાળગીતો લખેલ છે. આ કામ માટે તેઓને 'ધી ગીનેશ બુક ઓફ રેકોર્ડ,  લિમ્કા બુક ઓફ રેકોર્ડ, એશીયા બુક ઓફ રેકોર્ડ, કેસ્મે એવોર્ડ' વિગેરેથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે. ધ ઓક્ષ્ફર્ડ યુનીવર્સીટી દ્વારા તેઓને ડોક્ટર તરીકે માનદ પદવી આપી સન્માનવામાં આવેલ છે. રાજ્યની પ્રાથમિક શાળાઓમાં ધો ૧ થી ૪ ભાષા, ૫ થી ૧૦ સામાજિક વિજ્ઞાન ના લેખક તરીકે તેમજ શિક્ષક તાલીમી સાહિત્ય નિર્માણ પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલ છે. આઇઆઇએમ અને  સૃષ્ટી સાથે ઇગ્નાઈટ એવોર્ડ પસંદગી સમીતીમાં તેઓ સભ્ય પણ છે.
કેતન ઠાકર , શિક્ષક, અમદાવાદ જીલ્લો
કેતનભાઈ ઠાકર નવતર અભિગમ સાથે સંકળાયેલ શિક્ષક છે. કૉ ઓર્ડીનેશન અને પ્લાનિંગ ની કામગીરી સફળતા પૂર્વક કરે છે. ટેકનોલોજીના ઉપયોગ પર ઇનોવેશન માટે આઇઆઇએમ, અમદાવાદ ના ઇનોવેશન શેલ દ્વારા રાજ્ય સરકારે તેમનું ઇનોવેટીવ ટીચર તરીકે સન્માન કરેલ છે. તેઓને શોર્ટ ફિલ્મ, ડોક્યુમેન્ટરી લેખન  માટે GIET (ગુજરાત સરકાર) દ્વારા રાજ્યમાં શ્રેષ્ઠ ટૂંકી બાળફિલ્મ ના લેખન માટે સ્ક્રીપ્ટ લેખક તરીકે સન્માનિત કરવામાં આવેલ છે, કેતનભાઈ ઠાકરે રાજ્યની પ્રાથમિક શાળાઓમાં ધો ૫ થી ૭ અંગ્રેજી પાઠ્યપુસ્તક લેખક/સમિક્ષક તરીકે કામગીરી કરેલ છે. રાજ્યમાં પ્રાથમિક શિક્ષકોની તાલીમ માટે શિક્ષક તાલીમી સાહિત્ય નિર્માણ પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલ છે. આઇઆઇએમ અને  સૃષ્ટીમાં નેશનલ ઇનોવેશન કમીટીના કોર ટીમ મેમ્બર છે. તદુપરાંત તેઓ નેચરોપથી અને કુદરતી ઉપચાર અર્થે વનસ્પતિના ઉપયોગ અને કુદરતી જીવન પર સ્વાસ્થ્યની જાળવણી માટે કાર્યરત છે.
શ્રી કનૈયાલાલ પટેલ શિક્ષક, મહેસાણા જીલ્લો
શ્રી કનૈયાલાલ પટેલ મહેસાણા જિલ્લા પંચાયત હસ્તકની પ્રાથમિક શાળામાં શિક્ષક તરીકે સેવા આપે છે. તેઓ શિક્ષક સાથે સાથે સમજમાં યુવાનોને ઇન્ડસ્ટ્રીઝ ડેવલપમેન્ટ માટે ઉમદા કામગીરી કરી રહ્યા છે. રાજ્યમાં ૧૯૦૦૦ જેટલાં યુવા કમાન્ડો સાથે રાજ્ય ભરમાં પર્યાવરણ જતન માટે યુવા ગ્રીન પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓ કરી રહ્યા છે.
શ્રી હિતેશભાઈ પટેલ, વડોદરા
શ્રી હિતેશભાઈ પટેલ વડોદરા આસપાસની પ્રાથમિક શાળાઓના વિદ્યાર્થીઓને ટેકનોલોજી અંગે માર્ગદર્શન આપી રહ્યા છે. નવતર પ્રયોગના પ્રચાર અને પ્રસાર માટે તેઓ સતત કાર્યરત રહે છે. આપણું ગુજરાત વેબસાઈટ દ્વારા તેઓ યુવાનોને ઉપયોગી માહિતી આપી અપડેટ કરતાં રહે છે.
        અમેરીકા ખાતે 'ટીમ શાર્લોટ ગુજરાતી સમાજ' અને શાર્લોટ ની મુલાકાત લઇ તૈયાર થયેલ 'ટીમ ગુજરાત' ના સભ્યો દ્વારા ગુજરાતમાં 'NRI માટે NRI ભવન', ઇનોવેટીવ શિક્ષકો સાથે મળી 'સ્ટુડન્ટ ક્નોવ્લેજ એક્ષ્ચેંજ પ્રોગ્રામ', 'બિઝનેશ ડેવલપમેન્ટ', 'જૈવિક ખેતી માટે આયોજન', 'આયુર્વેદીક ઔષધીય ઉત્પાદન' વિગેરે કામ આગળ વધારવા આયોજન હાથ ધરાયું. શાર્લોટ ગુજરાતી સમાજ ટીમ ગુજરાત સાથે સ્કાઈપ કે અન્ય માધ્યમે સમયાંતરે બેઠક યોજી આયોજન હાથ ધરશે એવું આયોજન નક્કી કરાયું.

        સમગ્ર વિશ્વમાં ગુજરાત અને ગુજરાતીઓ એ પોતાની આગવી ઓળખ ઉભી કરેલ છે. આગામી સમયમાં અમેરિકા સ્થિત ગુજરાતી સમાજ શાર્લોટ્ટ અને ટીમ ગુજરાત દ્વારા નક્કી કરેલ આયામો સિદ્ધ કરી શકાય એ માટે સુચારુ આયોજન હાથ ધરાય તેવી અપેક્ષા.....








Tuesday, December 20, 2016

દાદીમાનું વૈદુ ....કે ડોશીમાનું વૈદુ ....?



વૈદુ...
ઊંટ વૈદુ એ કહેવતમાં જાણીતું. આમ જોઇએતો આવડત વિના કરેલ કામ જેનું પરીણામ અપેક્ષિત હોય તે ઊંટ વૈદુ...એવી જ રીતે દાદીમાનું વૈદુ કે ડોશીમાં નું વૈદુ....અર્થાત રોગનો એવો ઈલાજ જેની તાત્કાલિક અસર ન થાય પરંતુ આડઅસર પણ ન થાય....ભારતીય સંસ્કૃતિમાં આપણા વડવાઓએ વર્ષો સુંધી અમલીકરણ કરી માન્યતા આપેલા ઉપચાર...વિશ્વમાં દરેક દેશમાં પોતાનું વૈદુ હોય. આપણે એ બાબતમાં થોડાં વધુ સમૃદ્ધ છીએ એટલે ઘર ઘર સુંધી રોગના ઈલાજ ની દવા મળી રહે. આપણા શરીરની રચના અને કુદરતમાં કુદરતે કરેલ નિર્માણનો સંયોગ એટલે વૈધુ. vaઇધુ કોઈ પણ નું હોય દાદીમાનું કે ડોશીમાનું,,,,વૈદુ વૈદુ જ કહેવાય... આપણે જાણીએ છીએ એ મુજબ આપણું શરીર પંચમહાભૂતથી બનેલું છે. આ પંચમહાભૂત એટલે આપણી આસપાસ નું પર્યાવરણ જ ને ? જો અંતે પંચમહાભૂતમાં જ ભળી જવાનું હોય તો પંચમહાભૂત ના ઉપયોગથી સારું દીર્ઘ જીવી શકાય ....ખરુંને ? જો સહમત હોવ તો અહી કેટલાંક નુસખા આપેલા છે તેનો ઉપયોગ કરી અનુભવ જણાવશો તો ગમશે. 


ઉધરસ


લવીંગને મોંમા રાખી ચૂસવાથી ઉધરસ મટે છે.
મરીનું ચૂર્ણ દૂધમાં ઉકાળીને પીવાથી ઉધરસ મટે છે.
મરીનું ચૂર્ણ સાકર ઘી સાથે મેળવી ચાટવાથી ઉધરસ મટે છે.
થોડી હીંગ શેકી તેને ગરમ પાણીમાં મેળવી પીવાથી ઉધરસ મટે છે.
દ્રાક્ષ અને સાકર મોંમા રાખી ચૂસવાથી ઉધરસ મટે છે.
દાડમના ફળની છાલનો ટુકડો મોં મા રાખવાથી ઉધરસ મટે છે.
થોડી ખજુર ખાઈ ઉપરથી થોડું ગરમ પાણી પીવાથી કફ પાતળો થઈને નીકળી જશે અને ઉધરસ તથા દમ મટી જશે.
રાત્રે મીઠાની કાંકરી મોંમા રાખી મુકવાથી ઉધરસ ઓછી આવશે.
ગરમ કરેલા દૂધમાં હળદર અને ઘી મેળવી પીવાથી ઉધરસ અને કફ મટે છે.
હળદર અને મીઠાવાળા તાજા શેકેલાં ચણા એક મુઠ્ઠી જેટલા સવારે તથા સાંજે સુુતી વખતે ખાવાથી (ઉપર પાણી ન પીવું) કાયમી શરદી અને ઉધરસ રહેતી હોય તે મટે છે.
હળદર તાવડીમાં શેકી તેની ગાંગડી મોંમા રાખી ચૂસવાથી કફ મટે છે.
નવશેકા પાણી સાથે અજમો ખાવાથી કફની ખાંસી મટે છે.
તુલસીનો રસ સાકર સાથે પીવાથી ઉધરસ તથા છાતીનો દુઃખાવો મટે છે
.
-

 શરદી


ગરમા ગરમ રેતી અથવા રેતીનો શેક કરવાથી શરદી મટે છે.
ગરમા ગરમ ચણા સુંઘવાથી શરદી મટે છે.
નાગરવેલના બે ચાર પાન ચાવીને શરદી મટે છે.
રાત્રે સુતી વખતે ગરમ પાણીમાં લીંબુનો રસ મેળવીને પીવાથી શરદી મટે છે.
રાઈને વાટીને સાકરની ચાસણીમાં મેળવીને ખાવાથી શરદી મટે છે.
અજમાને વાટી તેની પોટલી સુંઘવાથી શરદીમાં રાહત થાય છે.
ગરમ દૂધમાં મરીની ભુકી અને સાકર નાંખીને પીવાથી શરદી મટે છે.
પાણીમાં સુંઠ નાંખી ઉકાળીને ગાળી પાણી પીવાથી શરદી મટે છે.
કાળા મરી અને શેકેલી હળદરનું ચુર્ણ ગરમ દૂધ સાથે લેવાથી શરદી મટે છે.
ફુદીનાનો તાજો રસ પીવાથી શરદી મટે છે.
ફુદીનાના રસના ટીપા નાકમાં નાંખવાથી સળેખમ મટે છે.
લવીંગના તેલના ટીપાઓ રૂમાલમાં નાંખી સુંઘવાથી શરદી મટે છે.
સુંઠ પીપરામુળની ગોળીઓ ત્રણ-ચાર તોલા જેવડી બનાવી લેવાથી શરીરની શક્તિ અને ર્સ્ફુિત જળવાઈ રહે છે.
સુંઠ અને તલ અને ખડીસાકરનો ઉકાળો કરીને પીવાથી શરદી સળેખમ મટે છે.
સાકરનો બારીક પાવડર છીંકણીની જેમ સુંઘવાથી શરદી મટે છે.
તુલસીના પાનવાળી ચા પીવાથી સળેખમ મટે છે.
તુલસી, સુંઠ કાળા મરી અને ગોળનો ઉકાળો કરીને દિવસમાં ત્રણવાર પીવાથી ગમે તેવી શરદી મટે છે.
સુંઠ, કાળા મરી અને તુલસીના પાનનો ઉકાળો પીવાથી શરદી મટે છે.
નાગરવેલના બે ચાર પાન ચાવીને શરદી મટે છે.

પથરી
નાળીયેરના પાણીમાં લીંબુનો રસ મેળવી રોજ સવારે પીવાથી પથરી મટી જાય છે.
કારેલાનો રસ છાશ સાથે પીવાથી પથરી મટી જાય છે.
જુનો ગોળ અને હળદર છાસમાં મેળવીને પીવાથી પથરી ઓગળી જાય છે.
કાળી દ્રાક્ષનો ઉકાળો પીવાથી પથરી ઓગળી જાય છે.
કળથી ૫૦ ગ્રામ રાત્રે પલાળી રાખી સવારે મસળી ગાળી એ પાણી રોજ સવારે પીવાથી પથરી મટે છે.
લીંબુના રસમાં સિંધવ મીઠું મેળવીને ઉભા ઉભા પીવાથી પથરી ઓગળી જાય છે.
ગાયના દૂધની છાશમાં સિંધવ મીઠું નાંખીને ઉભા ઉભા રોજ ૨૧ દિવસ સુધી પીવાથી પથરી પેશાબ વાટે બહાર નીકળી જાય છે અને આરામ થાય છે.
ગોખરૂનું ચુર્ણ મધમાં ચાટવાથી પથરી ઓગળી જાય છે.
ટંકણખારને બારીક વાટી તેનો ભુકો ઠંડા પાણી સાથે ફાકવાથી પથરીનો ચુરો થઈ પેશાબ વાટે બહાર નીકળી જાય છે.
કળથીનો સુપ બનાવી તેમાં ચપટી સુરોખાર મેળવી પીવાથી પથરી મટી જાય છે અને પથરીને લીધે થતી ભયંકર પીડા મટે છે.
ઘઉં અને ચણાને સાથે ઉકાળીને તેના ઉકાળામાં ચપડી સુરોખાર નાંખી ઉકાળો પીવાથી પથરી ભાંગીને ભુકો થઈ જાય છે.
મહેંદીના પાનનો ઉકાળો પીવાથી પથરી મટે છે.
મકાઈના દાણા કાઢી લીધા પછી ખાલી ડોડાને બાળી તેની ભસ્મ બનાવી ચાળીને આ ભસ્મ ૧ ગ્રામ જેટલી સવાર સાંજ પાણી સાથે લેવાથી પથરીનું દર્દ તથા પેશાબની અટકાયત મટે છે.

વાળની માવજત


વાળ ખરે તો દીવેલ ગરમ કરીને વારંવાર વાળ ઉપર લગાડવાથી ફાયદો થાય છે.
આમળા, કાળા તલ, ભાંગરો અને બ્રાહ્મી સરખેભાગે લઈ વાટીને પાવડર બનાવી રોજ સવાર સાંજ ફાકવાથી સફેદ વાળ કાળા થાય છે.
ખાંડ અને લીંબુનો રસ બંને ભેગા કરી માથુ ધોવાથી ખોડો અને જૂ મટે છે.
ચણાને છાસમાં પલાળીને ચણા એકદમ પોચા થાય ત્યારે માથા ઉપર મસળીને બે કલાક પછી માથુ ધોવાથી જૂ અને ખોડો મટે છે.
તલના ફુલ ગોખરૂ અને સિંધવને કોપરેલમાં નાખી તેનો લેપ કરવાથી માથાની તાલ પડતી બંધ થાય છે.
પા શેર ફુલ ગોખરૂ અને સિંધવને કોપરેલમાં તેનો લેપ કરવાથી માથાની તાલ મટે છે.
લીમડાના પાનને પાણીમાં વાટીને પાણીથી માથું ધોવાથી ખોડો મટે છે.
વાળ ખરી પડતા હોય ત્યારે તેના પર ગોરાળુ માટી (પ્રવાહી) લીંબુના રસમાં મેળવીને ચોપડવાથી વાળ ખરતા અટકે છે.
છાલ સાથેની કાકડી ખાવાથી વાળ ઉપર ચમક આવે છે.
ગરમ પાણીમાં આંબળાનો ભૂકો નાખી ઉકાળી એ પાણીથી વાળ ધોવાથી વાળ સુંદર અને ચમકતા બને છે.

તાવ
કોઈપણ જાતનો તાવ આવ્યો હોય તો બે આનીભાર મીઠું ગરમ પાણીમાં ત્રણ વાર લેવાથી તાવ ઉતરી જાય છે અને તાવ ઉતર્યા પછી સવાર-સાંજ દોઢ આદીભાર મીઠું બે દિવસથ લેવાથી તાવ પાછો આવતો નથી.
  કોઈપણ જાતનો તાવ આવતો હોય તો ફુદીનાનો અને આદુનો ઉકાળો પીવાથી તાવ ઉતરી જાય છે.
    સખત તાવમાં માથા પર ઠંડા પાણીનાં પોતા મુકવાથી તાવ ઉતરે છે અને તાવની ગરમી મગજમાં ચડતી નથી.
    કોફી બનાવતી વખતે તેમાં તુલસીના અને ફુદીનાના પાન નાંખી ઉકાળો નીચે ઉતારી ૧૦ મિનિટ ઢાંકી રાખીને પછી મધ નાંખીને પીવાથી કોઈપણ જાતનો તાવ મટે છે.
    તુલસી અને સુરજમુખીના પાન વાટીને તેનો રસ પીવાથી બધી જાતના તાવ મટે છે.
    ફલુના તાવમાં કાંદાનો રસ વારંવાર પીવાથી તાવ ઉતરી જાય છે.
    તુલસીનાં પાન, અજમો અને સુંઠનું ચુર્ણ સરખે ભાગે લઈ તેમાં મધ નાખીને લેવાથી ફલુનો તાવ મટે છે.
    પાંચ ગ્રામ તજ, ચારગ્રામ સુંઠ એક ગ્રામ લવીંગનું ચુર્ણ બનાવી તેમાંથી બે ગ્રામ જેટલું ચુર્ણ, એક કપ ઉકળતા પાણીમાં નાંખી ૧૫-૨૦ મિનિટ પછી તેમાં મધ ઉમેરી પીવાથી ફલુનો તાવ બેચેની મટે છે.
    ૧૦ ગ્રામ ધાણા અને ત્રણ ગ્રામ સુંઠ લઈ તેનો ઉકાળો બનાવી તેમાં મધ નાખી પીવાથી ફલુનો તાવ મટે છે.
    એક ચમચી પીપરીમુળના ગંઠોડાનું ચુર્ણ મધમાં ચાટી ઉપર ગરમ દૂધ પીવાથી ટાઢીયો તાવ મટે છે.
    ગરમ કરેલા દૂધમાં હળદર અને મરી મેળવીને પીવાથી ટાઢીયો તાવ મટે છે.
    જીરૂ વાટીને ચાર ગણા પાણીમાં રાતે પલાળીને સવારે નરણા કોઠે પીવાથી ટાઢીયો તાવ મટે છે.
    ફુદીનાનો તાજો રસ મધ સાથે મેળવી દર બે કલાકે પીવાથી ન્યુમોનીયાનો તાવ મટે છે.

    મેલેરીયા

    તુલસી, કાળા મરી અને ગોળનો ઉકાળો કરી તેમાં લીંબુનો રસ નાંખીને ગરમા ગરમ પીવાથી મેલેરીયાનો તાવ મટે છે.
    તુલસીનો રસ ૧૦ ગ્રામ, આદુનો રસ ૫ ગ્રામ મેળવીને પીવાથી તાવ મટે છે.
    ઠંડી લાગીને આવતા તાવમાં અઢી ગ્રામ જેટલો અજમો ગળી જવાથી ઠંડીનું જોર નરમ પડે છે અને પરસેવો વળી તાવ ઉતરે છે.



 એસીડીટી


દ્રાક્ષ અને બાલ હરડે સરખેભાગે લઈ એટલી જ સાકર મેળવી તેની રૂપીયાભાર જેવડી ગોળીઓ બનાવી લેવાથી એસીડીટી મટે છે.
ગંઠોડા અને સાકરનું ચુર્ણ લેવાથી તથા સુંઠ ખડી સાકર અને આમળાનું ચુર્ણ લેવાથી એસીડીટી મટે છે.
અડધા લિટર પાણીમાં એક લીંબુનો રસ નાખી અડધી ચમચી સાકર નાખી બપોરે જમતા પહેલાના અડધા કલાક પહેલા પીવાથી એસીડીટી મટે છે.
અનાનસના ટુકડા પર સાકર અને મરી ભભરાવીને ખાવાથી એસીડીટી મટે છે.
એલચી સાકર અને કોકમની ચટણી બનાવી ખાવાથી એસીડીટી મટે છે.
ધાણાજીરુનુ ચુર્ણ ખાંડ સાથે લેવાથી એસીડીટી મટે છે અને છાતીની બળતરા થતી હોય તો તે મટે છે.
૧૦૦ થી ૨૦૦ ગ્રામ દૂધમાં થોડી સાકર તથા ઘીમાં સાંતળેલા કાળા મરી ચાર પાંચ નંગનું ચુર્ણ નાખી સાંજે પીવાથી એસીડીટી મટે છે.
૧ થી ૨ ગ્રામ જેટલો ખાવાનો સોડા ધાણા જીરાના ચુર્ણમાં અથવા સુદર્શન મેળવી લેવાથી એસીડીટી મટે છે.
તુલીસના પાનને દહીં કે છાશ સાથે લેવાથી એસીડીટી મટે છે.

વજન વધારવા માંટે
- નરણા કોઠે ખજુર સાથે દૂધ પીવાથી લોહી શુદ્ધ થાય છે,અને વજન વધે છે.
-ખજુર દસ તોલા અને દ્રાક્ષ પાચ તોલા દરરોજ ખાવાથી સુકલકડી શરીરમાં નવું લોહી પેદા થાય છે, અને ખુબ ફાયદો થાય છે.
-કોથમરીનો તાજો રસ અને લીંબુનો રસ ભેળવી રોજ સવારે પીવાથી લોહી શુદ્ધ બને છે અને વજન વધે છે.
-રાત્રે ભેસનાં દુધમાં આખા ચણા પલાળી રાખી સવારે ખાવાથી શક્તિ અને વજન વધે છે. -

કબજીયાત
અજમો અને સોનામુખીનું ચૂર્ણ હુંફાળા ગરમ પાણી સાથે લેવાથી કબજીયાત મટે છે.
પાકા ટમેટાનો એક કપ રસ પીવાથી આંતરડાનો મળ છૂટો પડી કબજીયાત મટે છે.
નરણા કોઠે સવારમાં થોડું ગરમ પાણી પીવાય કબજીયાત મટે છે.
લીંબુ રસ ઠંડા અથવા ગરમ પાણીમાં સવારે અને રાત્રે પીવાથી કબજીયાત મટે.
ખજુરને રાત્રેપલાળી નાખી સવારે મસળી ગાળીને તે પાણી પીવાથી કબજીયાત મટે છે.
ગરમ પાણીમાં એક ચમચી આદુનો રસ, એક ચમચી લીંબુનો રસ અને બે ચમચી મધ મેળવી પીવાથી કબજીયાત મટે છે.
કાળી દ્રાક્ષને રાત્રે ઠંડા પાણીમાં રાખી સવારે દ્રાક્ષને મસળી ગાળીને તે પાણી પીવાથી કબજીયાત મટે છે.
રાત્રેસુતી વખતે બે સંતરા ખાવાથી કબજીયાત મટે છે.
ત્રણ ગ્રામ મેથીનું ચૂર્ણ સવાર સાંજ ગોળ અને પાણી સાથે લેવાથી કબજીયાત મટે.
ચાર ગ્રામ હરડે અને એક ગ્રામ તજ, સો ગ્રામ પાણીમાં કરી તે ઉકાળો રાત્રે તથા સવારના પહોરમાં પીવાથી કબજીયાત મટે છે.
રોજ સવારે એક ગ્લાસ ઠંડા પાણીમાં અને દૂધમાં બે ચમચી મધ મેળવીને પીવાથી કબજીયાત મટે છે.
અજમાના ચુર્ણમાં સંચોરો નાંખી ફાકવાથી કબજીયાત મટે છે.
તુલસીના ઉકાળામાં સિંઘવ અને સુંઠ મેળવી ફાકવાથી કબજીયાત મટે છે.
જાયફળ લીંબુના રસમાં ઘસીને તે ઘસારો લેવાથી કબજીયાત મટે છે.
જમ્યા પછી એકાદ કલાકે ત્રણથી પાંચ હીમેજ ખુબ ચાવીને ખાવાથી કબજીયાત મટે છે.

જાયફળ :
ચોથા ભાગનું જાયફળ પાણી સાથે લેવાથી ઊંઘ આવે છે.
પીપરીમુળના ચુર્ણના ફાકી લેવાથી અને પગે દીવેલ ઘસવાથી સારી ઊંઘ આવે.
સુતા પહેલા ઠંડા પાણી વડે હાથ-પગ ધોઈ તાળવે અને કપાળે ઘી ઘસવાથી ઊંઘ આવે છે.
 સાથે ગંઠાડાનું ચુર્ણ ખાવાથી અને ઉપર ગરમ દૂધ પીવાથી ઊંઘ આવે છે.
વરીયાળી, દૂધ અને સાકરનું ઠંડુ સરબત પીવાથી સારી ઊંઘ આવે છે.
જાયફળ, પીપરીમૂળ તથા સાકર દૂધમાં નાંખી ગરમ કરી સુતી વખતે પીવાથી સરસ ઊંઘ આવે છે.
ખુબ વિચાર, વાયુ કે વૃદ્ધાવસ્થાને લીધે વાયુ વધી જવાથી ઊંઘ ઉડી જાય છે ત્યારે ગંઠોડાનું ચુર્ણ ૨ ગ્રામ જેટલું ગોળ તથા ઘી સાથે ખાવાથી ઊંઘ આવી જાય છે.
દૂધમાં ખાંડ તથા ગંઠોડાનું ચુર્ણ નાંખી ઉકાળીને પીવાથી ઊંઘ સારી આવે છે.

કફ
દૂધમાં હળદર, મીઠું અને ગોળ ગરમ કરી પીવાથી કફ મટે છે.
દરરોજ થોડી ખજુર ખાઈ ઉપર પાંચ ઘુંટડા ગરમ પાણી પીવાથી કફ પાતળો થઈને બહાર નીકળે છે અને ફેફસાં સાફ બને છે.
રાત્રે સુતી વખતે ત્રણ ચાર તોલા શેકેલા ચણા ખાઈ ઉપર પોશેર દૂધ પીવાથી શ્વાસ નળીમાં એકઠો થયેલો કફ નીકળી જાય છે.
જાડાપણું ઘટાડવા તેમજ વજન ઓછુ કરવા માટે

- એક પાકા લીંબુ નાં રસમાં મધ મેળવીને ચાટવાથી જાડાપણું મટે છે.
-સહેજ ગરમ પાણીમાં મધ મેળવી સવારે નરણે કોઠે પીવાથી ચરબી ઊતરે છે . બહુજ વજન ધરાવતી વ્યક્તિ પણ આ પ્રયોગથી ઓગળી જાય છે.
-પાકા લીંબુનો રસ અઢી તોલા તથા મધ લઈ ,વીસ તોલા સહેજ ગરમ પાણીમાં મેળવી જમ્યા બાદ તરત પીવાથી એક -બે મહિનામાં જાડાપણું મટે છે.
-તુલસીનાં પાંદ ને દહીં અથવા છાસ માં ખાવાથી વજન ઘટે છે,શરીર માંથી ચરબી ઓછી થાય છે ,અને શરીર સપ્રમાણ બને છે . 

 જીવજંતુના ડંખ


મધમાખીના ડંખ ઉપર મીઠું ચોપડવાથી પીડા મટે છે.
    મધમાખીના ડંખ ઉપર તપકીર અથવા ઝીણી કરેલી તમાકુ ચોપડવાથી પીડા મટે.
    મધમાખીના ડંખ ઉપર સુવાને સિંધવ મીઠું પાણી સાથે વાડી ચોપડવાથી પીડા મટે.
    કાનખજુરાના ડંખ ઉપર ગોળ બાળીને ચોપડવાથી પીડા મટે છે.
    કાનખજુરો કાનમાં ગયો હોય તો સાકરનું પાણી કરી કાનમાં નાખવાથી કાનખજુરો નીકળી જશે અને આરામ થશે.
    કોઈપણ ઝેરી જીવજંતુ કરડ્યું હોય તો તરત જ તુલસીના પાનને પીરસીને ડંખ ઉપર મસળવાથી ઝેરની અસર નાબુદ થાય છે.
    કોઈપણ ઝેરી જીવજંતુના ડંખ ઉપર મીઠા લીમડાના પાન વાટીને ચોપડવાથી ડંખની પીડા અને સોજો ઉતરે છે અને ઝેરની અસર નાબુદ થાય છે.
    કોઈપણ જીવજંતુના ડંખ ઉપર હળદર ઘસીને સહેજ ગરમ કરી ચોપડવાથી પીડા મટે છે.
    વીંછી કરડ્યો હોય તો સુંઠને પાણીમાં ઘસી સુંઘવાથી વીંછીનો ઝેર ઉતરે છે.
    વીંછી કરડ્યો હોય તો ફુદીનાનો રસ પીવાથી કે ફુદીનાના પાન ખાવાથી ઝેર ઉતરે છે.
    વીંછીનાં ડંખવાળો ભાગ મીઠાપાણીથી વારંવાર ધોવાથી તથા મીઠું પાણી નાખેલા પાણીનાં ટીપાં આંખોમાં નાંખવાથી વીંછીનું ઝેર ઉતરે છે.
    તાજણીયાનો રસ સાકર સાથે પીવાથી વીંછીનું ઝેર ઉતરે છે.
    આમલીનો ચીંચોડો સફેદ થાય ત્યાં સુધી પાણીમાં ઘસી એ સફેદ થયેલો ચીચોંડો વીછીંના ડંખ ઉપર ચોટાડવાથી ઝેર શોપી લે છે અને પોતાની મેળે ખરીપડે છે અને વીંછીનું ઝેર ઉતરે છે.
    મચ્છરોના કે કીડી-મકોડાના ડંખ ઉપર લીંબુનોરસ ચોપડવાથી પીડા મટે છે.
    ગરોળી કરડે તો સરસીયું તેલ અને રાખ મેળવીને ચોપડવાથી ઝેર મટે છે.
    મચ્છરના ડંખ ઉપર ચુનો લગાડવાથી પીડા મટે છે.
    ઉંદર કરડ્યો હોય તો ખોરૂં કોપરું મૂળાના રસમાં ઘસી ચોપડવાથી પીડા મટે છે.
    સાપ કરડે ત્યારે દસ થી વીસતોલા ચોખ્ખું ઘી પીવું પંદર મિનિટ પછી નવશેકું પાણી પી શકાય એટલું પીવાથી ઉલટી થઈને ઝેર બહાર નીકળી જશે.

અનીંદ્રા

ચોથા ભાગનું જાયફળ પાણી સાથે લેવાથી ઊંઘ આવે છે.
પીપરીમુળના ચુર્ણના ફાકી લેવાથી અને પગે દીવેલ ઘસવાથી સારી ઊંઘ આવે.
સુતા પહેલા ઠંડા પાણી વડે હાથ-પગ ધોઈ તાળવે અને કપાળે ઘી ઘસવાથી ઊંઘ આવે છે.
સાથે ગંઠાડાનું ચુર્ણ ખાવાથી અને ઉપર ગરમ દૂધ પીવાથી ઊંઘ આવે છે.
વરીયાળી, દૂધ અને સાકરનું ઠંડુ સરબત પીવાથી સારી ઊંઘ આવે છે.
જાયફળ, પીપરીમૂળ તથા સાકર દૂધમાં નાંખી ગરમ કરી સુતી વખતે પીવાથી સરસ ઊંઘ આવે છે.
ખુબ વિચાર, વાયુ કે વૃદ્ધાવસ્થાને લીધે વાયુ વધી જવાથી ઊંઘ ઉડી જાય છે ત્યારે ગંઠોડાનું ચુર્ણ ૨ ગ્રામ જેટલું ગોળ તથા ઘી સાથે ખાવાથી ઊંઘ આવી જાય છે.
દૂધમાં ખાંડ તથા ગંઠોડાનું ચુર્ણ નાંખી ઉકાળીને પીવાથી ઊંઘ સારી આવે છે.

 કોલેરા


લવીંગના તેલના બે ત્રણ ટીપાં ખાંડ કે પતાસામાં લેવાથી કોલેરા મટે છે.
ફુદીનાનો રસ પીવાથી કોલેરા મટે છે.
જાયફળનું એક તોલો ચૂર્ણ ગોળમાં મેળવી નાની નાની ગોળીઓ કરી, કરી તેમાંથી એક એક ગોળી અર્ધા કલાકે લેવાથી અને અને ઉપર થોડું ગરમ પાણી પીવાથી કોલેરા મટે છે.
હિંગ કપૂર અને આંબાની ગોટલી સરખે ભાગે લઈ ફુદીનાના રસમાં ઘુંટી ચણા જેવડી ગોળીઓ બનાવી લેવાથી કોલેરા મટે છે.
પાણીમાં લવીંગ નાખી ઉકાળી ને તે પાણી પીવાથી કોલેરામાં થતી તરસ મટે છે.
જાયફળનો ઉકાળો પીવાથી કોલેરામાં થતી તરસ મટે છે.

 ડેન્ગ્યુ

તમને અથવા તમારા સગાં સબંધીને ડેન્ગ્યુ  થયો હોઈ અથવા પ્લેટલેટ ની સંખ્યા ઓછી હોઈ તો નીચેની ત્રણ કુદરતી વસ્તુ નો ઉપયોગ કરી ને આરામ મેળવો...

૧) પપૈયા ના પાંદ નો રસ,
પપૈયા ના પાંદ નો રસ બહુંજ ફાયદાકારક છે, તેમજ તેના પાંદ સરળતાથી મળી રહે છે,તાજા પાંદ નો રસ નીકાળી ને  દર્દી ને રોજ ૨ થી ૩ વાર આપો, એકજ દિવસ માં પ્લેટલેટ ની સંખ્યા વધવા લાગશે.
૨) નાના ઘઉં (જુવારા) ના ઘાસ નો રસ ,
3)દાડમ નો રસ,
દાડમ નો રસ તેમજ નાના ઘઉં (જુવારા) ના ઘાસ નો રસ નવું લોહી બનાવવાં માટે તથા રોગપ્રતિકારક શક્તી વધારવા  બહુંજ ઉપયોગી છે.

ક્ષય

બકરીના ૨૦૦ ગ્રામ દૂધમાં થોડું મીઠું નાખી સવાર સાંજ પીવાથી દર્દીનું બળ ટકી રહે છે.

કફ સહેલાઈથી નીકળી જશે અને શરીર વધુ સુકાતું અટકી જશે.
ખજુર, દ્રાક્ષ, સાકર, ઘી, મધ અને પીપર સરખેભાગે લઈ તેનું ચાટણ બનાવી દરરોજ બેથી ત્રણ તોલા જેટલું ચાટવાથી ક્ષય જયની ખાંસી અને શ્વાસમાં ફાયદો થાય છે.

ખરજવું
ગાજરને વાટી તેમાં થોડું મીઠું નાખી ગરમ કરી ખરજવા ઉપર બાંધવાથી ખરજવું મટે છે.
ખોરાક અથવા ખજુરના ઠળીયાને બાળી તેના રાખ કપુર અને હિંગ સાથે મેળવી ખરજવા પર લગાડવાથી ખરજવું મટે છે.
તાજણીયાની લાજીના રસમાં સાકર મેળવીને પીવાથી ખસ મટે છે.
ખરજવા ઉપર લીમડાના બાફેલા પાન બાંધવાથી અને લીમડાનો અર્ધો કપ રસ સવાર-સાંજ પીવાથી ખરજવું મટે છે.
પપૈયાનું દૂધ અને ટંકણખારને ઉકળતા પાણીમાં મેળવીને લેપ કરવાથી ખરજવું ખસ મટે છે.
જવના લોટમાં તલનું તેલ અને છાશ મેળવીને લગાડવાથી ખુજલી મટે છે.
કોપરૂં ખાવાથી અને કોપરૂં બારીકવાટી શરીર પર ચોપડવાથી ખંજવાળ મટે છે.
ટમેટાના રસમાં તેનાથી બમણું કોપરેલ મેળવી શરીર પર માલીશ કરી, અર્ધા કલાક પછી સ્નાન કરવાથી ખુજલી મટે છે.
ત્રણ દિવસનો વાસી પોશાખ ખરજવા ઉપર દિવસમાં સવાર-સાંજ ચોપડવાથી ખરજવું ચોક્કસ મટે છે.
(ત્રણ ખાટલી રાખી રોજ એક ખાટલીમાં પોશાખ બરતા રહેવું)આમળા બાળી તલના મેળવી શરીર પર માલીશ કરવાથી અને સ્નાન કરવાથી ખુજલી મટે છે.
ચણાનો લોટ પાણીમાં મેળવી શરીરે માલીશ કરવાથી અને સ્નાન કરવાથી ખુજલી મટે છે.
રાઈને દહીંમાં વાટીને ચોપડવાથી દરાજ મટે છે.
એરીયો દહીંમાં વાટીને ચોપડવાથી દરાજ મટેછે.
તુવેરના પાન બાળી દહીંમાં મેળવી ચોપડવાથી ખસ મટે છે.
આખા શરીરે ખુજલી આવતી હોય તો સરસીયાના તેલનું માલીશ કરવાથી ખુજલી મટે છે.
કોપરેલ તેલ અને લીંબુનો રસ મેળવી શરીર પર માલીશ કરવાથી ખુજલી મટે.
ખંજવાળ આવતી હોય તો તુલસીના પાનનો રસ ઘસવાથી મટે છે.

Friday, December 2, 2016

માટીનું વાસણ અને પવિત્રતા....




આજે પરિવાર સાથે નવસારી જવાનું થયું. સાંજે વળતાં રોડ પર મળતું 'ઉંબાળીયુ' ખાવા જવાનું સર્વનું માટે નક્કી થયું. 'ઉંબાળીયુ' એ દક્ષીણ ગુજરાત, ખાસ કરીને નવસારી માં થતું એક શાખ છે જે સલાડ, છાસ સાથે ખાવામાં આવે છે. 'ઉંબાળીયા'માં તમામ શિયાળુ શાખભાજી મરચાં, તેજના-મરી મસાલા થી ભરપુર ચટાકેદાર બનાવાય છે. કદાચ તમે પણ ચટાકેદાર 'ઉંબાળીય'નો સ્વાદ ચાખ્યો હશે.
અમે 'ઉંબાળીયુ' ઓર્ડર કરી ટેબલ પર બેઠા. વાતો સાથે 'ઉંબાળીયુ' બનાવતાં બહેનની 'ઉંબાળીયુ' બનાવવાની પ્રક્રિયા પણ જોઈ રહ્યા. 'ઉંબાળીયુ' એ માટીમાંથી બનેલ માટલીમાં સુરતી પાપડી, બટાટા, રતાળુ, શક્કરીયા, તમામ શાખભાજી નાંખી તેમાં થોડું તેલ અને બાકી તમામ મારી મસાલા મરચાં વિગેરે નાંખી તેના પર માટીનું વાસણ ઢાંકી-કપડું બાંધી જમીનમાં કરેલ ખાડામાં ઊંધું દાટી ઉપર લાકડા/કોલસાથી કરેલ ભઠ્ઠામાં ગરમી આપી શેકી બનાવાય છે. અમારા ઓર્ડર મુજબનું 'ઉંબાળીયુ' અમને ટેબલ પર આપવા આવેલ એ બહેનને મેં પૂછ્યું કે તમે બહાર કુકર કે તપેલીમાં બાફો તો ? એ બહેને કહ્યું કે સાહેબ અમારા વડવાઓ આવી રીતે જ 'ઉંબાળીયુ' બનાવતાં. મેં પૂછ્યું કે પરંતુ હવે સમય બદલાયો. તમે પણ બદલાઓ. બહેને તરત કહ્યું કે સાહેબ,"અમે...." કદાચ માટી પવિત્ર હોય છે એટલે માટીના વાસણમાં બનાવતાં હશે. અમે તો ગરીબ ઘરનાં અને રોડ પર 'ઉંબાળીયુ' વેચી ગુજરાન ચલાવીએ અહી બધાં ખાવા આવે. એટલે અમારી એમની પવિત્રતા તો જાળવવી જોઈએ ને ??? હું બહેન તરફ જોતો જ રહ્યો અને માટીની પવિત્રતા વિષે જાણવા ગુગલ થી ગ્રંથાલય સુન્ધીની સફર શરુ કરી. વર્ષો થી આપણે સંભાળેલ તે મુજબ 'આપણું શરીર માટીનું બનેલું છે અને માટીમાં મળી જશે...' માણસના મૃત્યુ પછી તેના અગ્નિ સંસ્કાર કરવામાં આવે તો તેમનું શરીર બળીને રાખ થયા પછી રાખનું વજન સવાશેર (લગભગ ૬૨૫ ગ્રામ જેટલું) થઇ જાય. આ માટીનું લેબોરેટરીમાં એનાલિસિસ કરવામાં આવે તો એમાંથી કેલ્શિયમ, આયર્ન, ફોસ્ફરસ, જીંક, સલ્ફર, માઈક્રો ન્યુંકીડંસ જોવા મળે છે. આ એજ તત્વો છે જે માટીમાં છે. માટીમાં બનાવેલ ખોરાક લાંબા સમય સુંધી સુરક્ષીત રહે છે બગડતું નથી. પ્રેસર કુકરમાં બફેલ ધન કે ખોરાક પાકે નહિ પરંતુ ઉપરથી આપેલ હવાના પ્રેસર ના કારણે તૂટે. ભારતમાં વર્ષો પહેલાં માટીના જ વાસણો વાપરતાં. ખાસ કરીને દાળ માટીના વાસણોમાં બનાવાતી જેથી પ્રોટીન અને બીજા તત્વો અને સાત્વિકતા સચવાઈ રહે. આથી જ આપણા વડવાઓ નાની ઉંમરે ડાયાબીટીસ, હાર્ટ એટેક, પગના ઘૂંટણ ના રોગો નહોતા. ભારતમાં એલ્યુમીનીયમ કે બોક્ષાઇટ ના ખજાના હતાં પરંતુ વાસણો માટીના વાપરતાં. બહારથી આવેલ પ્રજા એલ્યુમીનીયમ અને સ્ટીલ લાવી જેને કહેવાતાં ઉચ્ચ વર્ણ ના લોકો એ સ્વીકાર્યા. આજે પણ ઉત્તર પ્રદેશ, રાજસ્થાન, બિહાર, ઓરિસ્સા કે અન્ય રાજ્યોમાં માટીના વાસણોમાં જમવા બનાવે છે અને માટીના વાસણમાં ચા પીવે છે. માટીના વાસણ માં બનેલ ખોરાક પ્રેસર કુકર કરતાં મોડા સમયમાં બને. દાળ જલ્દી ગળે નહી. આમ પણ દાળ જેટલી મોડી ગળે (ચડે) તે વધુ સ્વદીસ્ટ હોય. અમારા ઘરમાં મારા માતુશ્રી માટીની તાવડી (તવી)માં ચૂલા પર લાકડાં સળગાવીને રોટલો બનાવતાં. ગરીબીનો રોટલો અને ડુંગળી/મૂળો છાશ અને ગોળ  એ અમારું ભોજન બનતું અને એના કારણે આજે પણ કોઈ જટિલ રોગ માં હજુ ગૂંચવાયા નથી. અઠવાડિયે એકાદ વાર વાળુંમાં મળતી ખીચડી પણ ચુલ્લા પર જ બનતી અને કદાચ એટલે જ એ સ્વદિસ્ટ લગતી. વર્ષો પહેલાં ઘરમાં રેફ્રીજરેટર નહોતા એટલે જમવાનું એક બે દિવસ સુંધી સુરક્ષિત રાખવા માટે માટીના વાસણોમાં બનાવતાં. માટીના વાસણોમાં રંધાયેલ ખોરાક ની ગુણવતામાં ઘટાડો થતો નથી. તત્વો એટલી જ માત્રામાં જળવાઈ રહે છે. માટીના વાસણો પછી કોઈ બીજી ધાતુ જેને પવિત્ર (સાત્વિક) ગણવામાં આવે તો એ છે કાંસુ.બ્રાહ્મણના સંતાનો ને જનોઈ આપતા કાંસના વાસણો  ભિક્ષામાં આપવામાં આવે છે. અર્થાત વિદ્યા અભયસ માટે જતાં એ સંતાનો પવિત્ર વાસણમાં જમે કે પોતાનું જમવાનું બનાવે. કાંસમાં જમવાનું બનાવામાં આવે તો વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા મુજબ ૯૦ થી ૯૩ ટકા સત્વ (તત્વ) જળવાઈ રહે છે. કાંસા પછી આવતી શ્રેષ્ઠ ધાતુ એટલે પિત્તળ જેમાં લગભગ ૮૦ ટકા ભોજન સુરક્ષીત રહે છે જયારે સ્ટીલના પ્રેસર કુકરમાં બાફેલ ખોરાકમાં માંડ ૨૦ થી ૨૫ ટકા જ સત્વ (તત્વ) જળવાઈ રહે છે.  'ઉંબાળીયુ' એટલે સાત્વિક આહાર. વિટામીન અને પ્રોટીનથી ભરપુર આહાર. એમાં રહેલ સત્વ (તત્વ)ને કેવી રીતે વેડફી શકાય ? માર્કેટમાં માટીના આકર્ષક વાસણો મળે છે પરંતુ વ્યસ્ત સમયમાં ત્રસ્ત આપણે એ વાસણોમાં જમવાનું બનાવતાં નથી કે સચાવાનીને કારણે ઘરમાં રાખતાં પણ નથી. જો ડાયાબિટીસ ,  બ્લડપ્રેશર કે સાંધા નો દુખાવો સતાવતો હોય તો માટીના વાસણમાં બનાવેલ ખોરાક ખાઓ ...રાહત રહેશે ...
'ઉંબાળીયુ' વેચનાર બહેન જે વાસણ ને પવિત્ર કહે છે એ વાસણ નું મહત્વ હવે સમજાયું.....જયારે નવસારી જવાનું થાય ત્યારે 'ઉંબાળીયુ' બિનચૂક ખાજો....




 


                                          



'ઉંબાળીયુ' બનાવવાની રીતે You Tube પર જોવા નીચેની લીંક પર ક્લીક કરો....
યુ ટ્યુબ પર 'ઉંબાળીયુ' બનાવવાની રેસીપી શેર કરનાર વ્યક્તિનો આભાર.....

Wednesday, November 30, 2016

Lets Give Time to Time....સમય ને સમય આપીએ....

થોડાક દિવસો પહેલાં એક વિચારવા જેવી લઘુ કથા વોટ્સએપ માધ્યમે વાંચવા મળી. તમે પણ વાંચી હશે ?જો નથી વાંચી તો પહેલાં એ લઘુકથા વાંચીએ પછી એના વિષે થોડું મંથન કરીએ....

એક જંગલ હતું. તેમાં એક હરણી ગર્ભવતી હતી અને તેનું બચ્ચુ જન્મવાની તૈયારીમાં જ હતું. દૂર દેખાઈ રહેલું નદી પાસેનું એક ઘાસનું મેદાન તેને સુરક્ષિત જણાતા, તેણે ત્યાં જઈ બચ્ચાને જન્મ આપવાનો નિર્ણય કર્યો. તે ધીમે ધીમે ત્યાં જવા આગળ વધી અને ત્યાં જ તેને પ્રસૂતિની પીડા શરૂ થઈ ગઈ.

તે જ ક્ષણે અચાનક...

તે વિસ્તારના આકાશમાં કાળા ડિબાંગ વાદળા છવાઈ ગયાં અને વિજળીનો ગડગડાટ શરૂ થઈ ગયો.

વિજળી પડતા ત્યાં દાવાનળ ફેલાઈ ગયો.

હરણીએ ગભરાયેલી નજરે ડાબી બાજુ જોયું તો ત્યાં તેને એક શિકારી પોતાના તરફ તીરનું નિશાન તાકતો દેખાયો. તે જમણી તરફ ફરી ઝડપથી એ દિશામાં આગળ વધવા ગઈ ત્યાં તેને એક ભૂખ્યો
વિકરાળ સિંહ પોતાની દિશામાં આવતો દેખાયો.

આ સ્થિતીમાં ગર્ભવતી હરણી શું કરી શકે કારણ તેને પ્રસૂતિની પીડા શરૂ થઈ ચૂકી છે.

તમને શું લાગે છે ? તેનું શું થશે ? શું હરણી બચી જશે ?

શું તે પોતાના બચ્ચાને જન્મ આપી શકશે ? 
શું તેનું બચ્ચુ બચી શકશે ?

કે પછી...

દાવાનળમાં બધું સળગીને ભસ્મીભૂત થઈ જશે ?

શું હરણી ડાબી તરફ ગઈ હશે ? ના, ત્યાં તો શિકારી તેના તરફ બાણનું નિશાન તાકી ઉભો હતો.

શું હરણી જમણી તરફ ગઈ હશે ? ના, ત્યાં સિંહ તેને ખાઈ જવા તૈયાર હતો.

શું હરણી આગળ જઈ શકે તેમ હતી ?ના,ત્યાં ધસમસ્તી નદી તેને તાણી જઈ શકે એમ હતી.

શું હરણી પાછળ જઈ શકે તેમ હતી ? ના, ત્યાં દાવાનળ તેને બાળીને ભસ્મ કરી દઈ શકે તેમ હતો.

જવાબ : આ ઘટના સ્ટોકેઇસ્ટીક પ્રોબેબીલીટી થિયરીનું એક ઉદાહરણ છે.

તે કંઈજ કરતી નથી. તે માત્ર પોતાના બચ્ચાને, એક નવા જીવને જન્મ આપવા પર જ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. 

એ ક્ષણ પછીની ફક્ત એક જ બીજી ક્ષણમાં આ પ્રમાણે ઘટનાક્રમ બનવા પામે છે.

એક ક્ષણમાં શિકારી પર વિજળી પડે છે અને તે અંધ બની જાય છે.
આકસ્મિક બનેલી આ ઘટનાને લીધે શિકારી નિશાન ચૂકી જાય છે અને તીર હરણીની બાજુમાંથી પસાર થઈ જાય છે.

તીર સિંહના શરીરમાં ઘૂસી જાય છે અને તે બૂરી રીતે ઘાયલ થઈ જાય છે. એ જ ક્ષણે મૂશળધાર વર્ષા વરસે છે અને દાવાનળને બૂઝાવી નાંખે છે.

એ જ ક્ષણે હરણી એક સુંદર, તંદુરસ્ત બચ્ચાને જન્મ આપે છે.



આપણા સૌના જીવનમાં એવી કેટલીક ક્ષણો આવે છે જ્યારે બધી દિશાઓમાંથી નકારાત્મક વિચારો અને સંજોગો આપણને
ઘેરી વળે છે.

એમાંના કેટલાક વિચારો તો એટલા શક્તિશાળી હોય છે કે તે આપણા પર હાવી થઈ જાય છે અને આપણને શૂન્યમનસ્ક બનાવી મૂકે છે.
પણ જીવનમાં એક જ ક્ષણમાં પરિસ્થીતી તદ્દન બદલાઈ જઈ શકે છે.

ચારેબાજુ નકારાત્મકતા જોવા મળે તો પણ દ્રઢ નિશ્ચય રાખીએ તો અવશ્ય સફળતા મળે જ છે.
ક્યારેક આપણને બહુ ખરાબ સમય નો સામનો કરવો પાડે અથવા આપણે મુસ્કેલ સમયનો સામનો કરવો પાડે. આવા સમયે આપણે હતાશ થયા વિના ગભરાયા વિના સમય ને 'સમય' આપીએ....ભારતીય સંસ્કૃતિ અને જ્યોતિષ શાસ્ત્ર કે ખગોળશાશ્ત્ર ના આધારે ચોઘડિયું ડોઢ કલાક નું હોય મોટા ભાગની સમસ્યા નો રસ્તો ડોઢ કલાક જવા દિધા પછી મળી જતો હોય છે. ધારો કે સમસ્યા બહુ જટિલ હોય તો ડોઢ દિવસ રાહ જોવી. કોઈ પણ નક્ષત્ર બદલાતાં ડોઢ દિવસ થાય....સમસ્યા થી ડરવાથી કોઈ ફાયદો નથી. શાંત મનથી  મનોમંથન અને યોગ્ય સમયે યોગ્ય નિર્ણય સમસ્યા ને સમાધાન સુંધી જરૂર લઇ જશે. 
સમય ને યોગ્ય સમય આપવામાં જ મજા છે....

English and Soft Skill Learning Progamme


આપણે જાણીએ છીએ તે મુજબ રાજ્યની પ્રાથમિક શાળાઓમાં ધોરણ ૬ થી ૮ માટે ભાષા શિક્ષકની નિમણુક કરવામાં આવી છે. ભાષા શિક્ષક કોઈ પણ ભાષા સાથે સ્નાતક હોઈ શકે. તેમણે જે શાળામાં નિયુક્તિ મળી હોય તે શાળામાં ગુજરાતી, હિન્દી, અંગ્રેજી અને સંસ્કૃત ભાષા ફરજીયાત શીખવવાની રહે....ભલે તેઓને એ ભાષાનું વિશેષ જ્ઞાન હોય કે ન હોય. એવાં ઘણા ગામ છે જ્યાં ગુજરાતી, હિન્દી કે સંસ્કૃત સાથે અભ્યાસ કરેલ અને ધોરણ દશ પછી ક્યારેય અંગ્રેજી વિષય ન ભણેલ શિક્ષક અંગ્રેજી ભણાવે છે અથવા અંગ્રેજી ભણેલ શિક્ષક બીજી ભાષા ભણાવે છે. અંગ્રેજી ભાષા ભણેલ શિક્ષક પોતાને મળતાં વાતાવરણ ને કારણે કદાચ અન્ય ભાષાઓ ભણાવી શકવા સમર્થ કહી શકાય પરંતુ અન્ય ભાષામાં ઉચ્ચ અભ્યાસ મેળવેલ અને અંગ્રેજી ભાષા ન ભણેલ શિક્ષક માટે અંગ્રેજી ભણાવવું અઘરું કહી શકાય. અન્ય ભાષા ભણાવનાર શિક્ષક પોતે જ માંડમાંડ અંગ્રેજીમાં પોતાનો પરિચય બે વાક્યમાં આપતા હોય ત્યાં ભાષા શિક્ષણની અપેક્ષા કેવી રીતે રાખવી ? જે ગામમાં અંગ્રેજી વિષય ન ભણેલ શિક્ષક ભાષા શિક્ષક તરીકે નિમણુંક પામેલ હોય તે ગામનું શું ? આવા શિક્ષકની બદલી થાય નહિ અને ગામના નાગરીકો અંગ્રેજી જેવા વિષયથી વિમુક્ત રહે ? આ સમસ્યાની ચર્ચા અમદાવાદ જીલ્લા વિકાસ અધિકારીશ્રી સાથે કરાતાં અમદાવાદ જીલ્લાના જિલ્લા વિકાસ અધિકારી શ્રી ભાર્ગવીબહેન દવે એ અમેરિકાના ડલ્લાસમાં રહેતાં અને સામાજિક સેવા સાથે જોડાયેલ ઇન્ટેલ જેવી જ પ્રસિદ્ધ કંપનીમાં કામ કરી રિટાયર્ડ થયેલ ડૉ અરવિંદભાઈ અમીન સાથે સંપર્ક કરી અમદાવાદ જીલ્લાના શિક્ષકોને અંગ્રેજી ભાષાથી અવગત કરવા અને અંગ્રેજી ભાષામાં જ્ઞાનવૃદ્ધિ માટે પ્રોજેક્ટ અમલી કર્યો. ડૉ અમીન એક સારા સામાજિક કાર્યકર છે અને તેઓએ વોલેન્ટરી બેઝથી (સ્વેચ્છાએ કોઈ પણ પ્રકારના નાણાકીય લાભ વિના) આ કાર્યમાં જોડાવવાનું સ્વીકાર્યું. અમદાવાદ જીલ્લાના પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારી શ્રી મહેશભાઈ મહેતા સાહેબનો મુખ્ય વિષય અંગ્રેજી હોઈ તેમજ તેઓનું ભાષા શિક્ષણ માટે પેડાગોગી ક્નોવ્લેજ સવિશેષ હોઈ તેમના માર્ગદર્શન મુજબ દસક્રોઈ તાલુકાના ૫૬ શિક્ષકો અને સીટી તાલુકાના ૨૬ શિક્ષકો સાથે પાયલોટ પ્રોજેક્ટ અમલી કર્યો. સાથે સાથે અમદાવાદ જીલ્લાની જિલ્લા પંચાયત સંચાલિત સાણંદ અંગ્રેજી મીડીયમ શાળાના શિક્ષકો અને વિદ્યાર્થીઓને પણ અઠવાડિયામાં બે વાર (મંગળવાર અને ગુરુવાર) ડૉ અમીનની સેવાનો લાભ મળી તેવું આયોજન હાથ ધરાયું. સોમવારે દસક્રોઈ તાલુકાની કઠવાડા શાળામાં ૨૮ શિક્ષકો અને બુધવારે ઘુમા શાળામાં  ૨૮ શિક્ષકો તેમજ સીટી તાલુકાની વસ્ત્રાપુર શાળામાં શુક્રવારે ૨૬ શિક્ષકો ડૉ અરવિંદભાઈ અમીન પાસેથી અંગ્રેજી ભાષા અને સોફ્ટ સ્કીલ વર્ગખંડમાં ઉપયોગ કરી શકે તે માટે અંગ્રેજી (વેન્ચર ૨) અને સોફ્ટસ્કીલ  ૨૮ નવેમ્બર ૨૦૧૬ થી ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૭ દરમિયાન શીખશે. આ માટે ડૉ અરવિંદભાઈ અમીને તેમના અભ્યાસક્રમને દશ યુનિટમાં વહેંચેલ છે અને દરેક યુનિટના શિક્ષણ માટે એક પૂરો દિવસ અને તેની વર્ગખંડમાં પ્રેક્ટીસ માટે એક અઠવાડિયું ફાળવેલ છે. પ્રથમ દિવસના અનુભવના અંતે શિક્ષકોનુ કહેવું છે કે આ પ્રોજેક્ટ તેમને જીવનભર વર્ગખંડ અંદર અને વર્ગખંડ બહાર તેમના દૈનિક જીવનમાં ઉપયોગી બની રહેશે. 
આ નાવીન્યપૂર્ણ કાર્યના નોડલ ઓફિસર તરીકે મારી નિમણુક કરવા બદલ હું જિલ્લા વિકાસ અધિકારી સાહેબશ્રી અને જિલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારી સાહેબશ્રીનો હું આભારી છું. એક નવા જ પ્રકારનો અનુભવ મળશે જે મારે માટે નવું શીખવાનો અવસર બનશે.

                 

Sunday, November 27, 2016

શિક્ષણમાં આ 'પણ' એટલું જ જરૂરી ....



દૂરવર્તી શિક્ષણ અંતર્ગત છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોથી બાયસેગ માધ્યમે દાર્શનિક પાઠ આપવાના પ્રયોગો જુદા જુદા નામથી થઇ રહ્યા છે . તેમ છતાં શિક્ષણ ખડે ગયું છે એ  પણ એજ લોકો કહ્યા કરે છે. કદાચ (બાયસેગ) ટેલીવિઝન માધ્યમે પાઠ જોઈ શીખવું એ પ્રયોગ દુનિયામાં માત્ર આપણે જ કરીએ છીએ...એટલે એની સફળતાના કોઈ માપદંડ પણ જ હોય !!!!! કેટલીક મર્યાદાઓને કારણે આ અંગે હું ઝાઝું લખી શકું જ નહિ....

શિક્ષણ સુધારણા માટે દરેક વ્યક્તિ એક પેકેજ આપવા માંગે છે અને એ પ્રમાણે પ્રયોગ પણ થઇ રહ્યા છે. નવેમ્બર ૧૯૯૮ થી નવેમ્બર ૨૦૧૬ દરમિયાન છેલ્લાં અઢાર વર્ષમાં મારા શિક્ષણ ક્ષેત્રના અનુભવો, મેં લીધેલ ગુજરાત, ભારત, યુકે, શ્રીલંકા, અમેરિકાની કેટલીક શાળાઓની મુલાકાતથી થયેલ પ્રાથમિક શિક્ષણના અનુભવને અંતે હું સ્પષ્ટ પણે કહી શકું કે પ્રાથમિક શિક્ષણ સુધારણા માટે કેટલીક પાયાની બાબતોને સુધારવી જરૂરી છે....
દૈનિકકાર્ય નોંધપોથી:
 આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈ પણ કાર્ય કર્યા પહેલાં તેનું આયોજન ખુબ જરૂરી છે. શિક્ષણમાં કોઈ નવી બાબત શીખવતા અથવા કાઈ પણ કાર્ય હેતુબદ્ધ અને આયોજન વિના કરવું એટલે પોતાનો અને વિદ્યાર્થીઓનો સમય બગાડવો. ઘણા વર્ગખંડ જોયા. શિક્ષક દૈનીકકાર્ય નોંધપોથીમાં નોંધ લખાતા જોવા મળે. મોટાભાગે એક તાસના આયોજન ને શિક્ષક બે-ત્રણ લીટીમાં લખવા ખાતર પ્રોસેસના ભાગ રૂપે લખી દે. લખાયેલ મુજબ કામ થયું હોય કે નહિ તેની પરવા કર્યા વિના બીજા દિવસે નવું કામ લખવું....અભ્યાસ્ક્રમતો પૂરો કર્વોને ?એક શિક્ષક બે વર્ગ લેતા હોય તો બંને વર્ગની નોંધ લખે અને એ પણ પુરા દિવસની. એજ ણ સમજાય કે કેવી રીતે એક શિક્ષક એક જ સમયે બે વર્ગમાં કામ કરી શકે ??? શિક્ષક ને સાચા અર્થમાં દૈનિક નોન્ધ્પોથીનું મહત્વ સમજાવી દૈનિક નોંધપોથી લખવા તાલીમ આપવી જરૂરી. તેમજ તાલીમ મુજબ નોંધપોથી લખાય અને કામ થાય એ માટે મૂલ્યાંકન વ્યવસ્થા કરવી જરૂરી.



 જૂથ સંસાધન કેન્દ્ર (સીઆરસી) પરની એક દિવસીય બેઠક:
સર્વ શિક્ષા અભિયાન દ્વારા ક્લસ્ટર કક્ષાએ એક દિવસીય તાલીમનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ તાલીમમાં ઓન એર પ્રસારણ અને રાજ્યકક્ષાના આયોજન મુજબ ના વિષયોની ચર્ચા હોય છે. આ તાલીમને બદલે ક્લસ્ટર કક્ષાની બેઠકમાં શિક્ષકોને પોતાના આગામી મહિનાના માઈક્રો પ્લાનિંગ (ઊંડાણ પૂર્વકનું આયોજન) અને અગાઉ કરેલ આયોજન મુજબનું કાર્ય કરવામાં આવેલ છે કે નહિ તેમજ તેમાં થયેલ મુશ્કેલીઓ અંગે સમિક્ષા કરવામાં આવે. આયોજનની નોંધ વર્ગખંડમાં શિક્ષક પાસે હોવું જરૂરી તેમજ તે મુજબ જ દૈનિક આયોજન લખાય અને કામ થાય.
પ્રાથમિક શાળા એ સરકારશ્રીની યોજનાના પ્રચાર અને પ્રસારના માધ્યમ તરીકે પણ ઉપયોગમાં લેવાઈ રહાયું છે. હવે દરેક મહિનાના કાર્યક્રમો અને ઉજવણી નક્કી છે. આ ઉજવણી અને કાર્યક્રમોના આયોજનનું આયોજન પણ ક્લસ્ટર કક્ષાની બેઠકમાં થઇ જય અને અચાનક આવતાં કાર્યક્રમો જ કરવાના રહે તો ઓછી ખલેલ અને સફળ કાર્ય થઇ શકે.

મોબાઈલ એપ:
એન્ડ્રોઈડ મોબાઈલ ફોન નો ઉપયોગ નાના ગામડાઓ થી મોટા શહેરોમાં હવે સામાન્ય બની ગયો છે. આવા સમયે રાજ્ય સરકાર દ્વારા પુરક સાહિત્ય માટે મોબાઈલ એપ બનાવવી જરૂરી છે. ( આ માટેનો પ્રોજેક્ટ અલગથી લખવાનો હોઈ હાલમાં અહી લખતો નથી.)
કોમ્પ્યુટર:
દરેક શાળામાં કોમ્પ્યુટર છે પરંતુ મોટાભાગની શાળાઓમાં બંધ હાલતમાં જોવા મળે છે. આ સમયમાં કોમ્પ્યુટર નું ણ હોવું કે અનાવાડત એ વિદ્યાર્થીના ભવિષ્ય સાથે ચેડા કહી શકાય. દરેક શાળામાં ઓછામાં ઓછું એક માસ્ટર કોમ્પ્યુટર જરૂરી જેમાં દરેક ધોરણ માટે ઉપયોગી ઓડિયો-વિડીયો કલીપ, પાવર પોઈન્ટ પ્રેઝન્ટેશન અને અન્ય માહિતી હોવી જરૂરી.
વિષય શિક્ષકને વિષયની તાલીમ જરૂરી :
દરેક શાળામાં ધોરણ ૬ થી ૮ માં ભાષા, ગણિત-વિજ્ઞાન, સામાજિક વિજ્ઞાન માટે શિક્ષકો મુકવામાં આવેલ છે. ભાષા ના શિક્ષકે ગુજરાતી, અંગ્રેજી, હિન્દી અને સંસ્કૃત ભાષા ભણાવવાની રહે છે. ગુજરાતી વિષય સાથે સ્નાતક થયેલ શિક્ષક અંગ્રેજી કે બીજી ભાષા અસરકારક રીતે ભણાવી શકે ? એમાય વળી અંગ્રેજી ભાષા....અપેક્ષા મુજબ ધોરણ ૫ થી ૮ માં વિદ્યાર્થીઓ અંગ્રેજી ભાષા સંભાળતા, બોલતાં, વાંચતા અને લખતા શીખે એ જરૂરી છે. ધોરણ દશમાં અંગ્રેજી છોડી સંસ્કૃત, હિન્દી કે ગુજરાતી વિષય સાથે અભયસ કરેલ શિક્ષક અંગ્રેજી શીખવામાં તકલીફ અનુભવે એ સ્વીકારવું જ રહ્યું. આવા શિક્ષકોને અંગ્રેજી તાલીમ આપવી જરૂર. આ માટે મેં એક ચોક્કસ પેકેજ વિચારેલ છે જેના અંગે આગામી પોસ્ટમાં લખીશ.
સ્માર્ટસ્કુલ:

ઈન્ટરેકટીવ બોર્ડ, કોમ્પ્યુટર હોવાથી સ્માર્ટ સ્કુલ બને ? સ્માર્ટનેસ તો શાળામાં પ્રવેશતા જ આવવી જરૂરી. આ અંગે મેં અગાઉ મારા આ બ્લોગમાં લખેલ છે. જરૂરી આયોજન હાથ ધરી દરેક ક્લસ્ટરની ઓછામાં ઓછી એક શાળાને સ્માર્ટસ્કુલ બનાવવી જોઈએ. સ્માર્ટસ્કુલનું પેકેજ રાજ્યકક્ષાએથી નક્કી થાય અને ડર મહિનાની ગોઠવણ માટે બ્લોક રિસોર્સ પર્સન નો ઉપયોગ કરી શકાય.
શોસીયલ મીડિયાનો ઉપયોગ:
દરેક શાળા પોતાની શાળાકીય પ્રવૃત્તિઓના પ્રચાર અને પ્રસાર માટે ફેસબુક અને બ્લોગ બનાવે. ફેસબુકનો ઉપયોગ હવે ગામડાના વાલીઓ પણ કરવા લાગ્યા છે તેવા સમયે પોતાના વિદ્યાર્થીઓ શું ભણે છે અને શિક્ષકો કેવા પ્રકારની પ્રવૃત્તિઓ, પ્રયોગો દ્વારા વર્ગખંડમાં કામ કરી વિદ્યાર્થીઓનો સર્વાંગીણ વિકાસ સાધવા માટે પ્રયત્નશીલ રહે છે તે અંગે માહિતગાર થશે. શિક્ષક ને રોજ કઈક નવું કામ કરવા પ્રેરણા મળશે.શ્રેષ્ઠ શાળા કે શ્રેષ્ઠ શિક્ષક પસંદગીમાં હવે ટેકનોલોજી અને શોસીયલ મીડિયાના ઉપયોગના ગુણ પણ હોવા જરૂરી છે. કેટલાંક મિત્રો એમ કહેતાં સંભાળવા મળેલ કે એમાં શું પ્રચાર કરવાનો...પોતાનું કામ છે અને કરવાનું છે. અરે ભાઈ, આ બહાને પણ કામ થશે. ફોટો પડાવવા પણ પ્રવૃત્તિ તો કરવીજ પડશે ને ???


ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ :
શિક્ષકો સતત વોટ્સએપ કે ફેસબુક પર વ્યસ્ત રહે છે એવી ફરિયાદ છે. કદાચ આ બાબત સત્ય હોઈ શકે. જો કે એ પણ મહત્વનું છે કે શોસીયલ મીડિયાના ઉપયોગ દ્વારા શાળામાં થતી વિવિધ શૈક્ષણિક અને સામાજિક પ્રવૃત્તિઓનો પ્રચાર અને પ્રસાર ઝડપી અને અસરકારક રીતે કરી શકાય છે. આ માટે શિક્ષકોને  તાલીમ આપવી જરૂરી છે. શિક્ષકોને આધુનિક સમયમાં સાચા અર્થમાં વોટ્સએપ, ફેસબુક, ટ્વીટર કે બ્લોગ બનાવતા શીખવવું અને તેનો શિસ્ત બદ્ધ ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો તે અંગે શીખવવું ખુબ જરૂરી.

ઓનલાઈન સર્વિસીસ જેવીકે બેન્કિંગ, ખરીદી કે બુકિંગ વિગેરે શિક્ષક ને આવડતી હોવી જરૂરી છે. શિક્ષક જ જો ઉચ્ચ ટેકનોલોજી કે સાંપ્રત સમય સાથે કદમ થી કદમ મિલાવી ચાલતા નહિ શીખે તો ....??? આપણે એ ણ ભૂલવું જોઈએ કે વિદ્યાર્થી તેને ગમતાં શિક્ષકનું અનુકરણ કરવામાં મને છે. ટેકનોલોજી ની તાલીમ શિક્ષક ને ખુબ જરૂરી.





શિક્ષક સજ્જતા :
શિક્ષક ને પોતાના વર્ગના વર્ગકાર્યનું જાતે જ આયોજન કરવા દેવામાં આવે તે જરૂરી છે. આપણે જાણીએ છીએ તે મુજબ દરેક વિદ્યાર્થીઓને ભણવાની અલગ પદ્ધતિ જરૂરી છે એ શિક્ષક પોતાના અનુભવો પરથી નક્કી કરી શકે. તો પછી શ માટે દરેક વિદ્યાર્થીને એક સરખી પદ્ધતિ અને પ્રવૃત્તિ...? આ અંગે ઘણી મોટી ચર્ચા થઇ શકે તેમ છે. શિક્ષક ને પ્રોજેક્ટ બેઝ એજ્યુકેશન માટે તૈયાર-સક્ષમ કરવા જોઈએ. ઘણા શિક્ષક પ્રવૃત્તિને પ્રોજેક્ટ માને છે. દરેક વર્ગની પોતાની આગવી વિશેષતા હોવી જરૂરી છે. પોતાના આગવા અનોખા વર્ગખંડ અને વર્ગ શિક્ષણ કાર્ય માટે શિક્ષક ને તૈયાર કરવા જરૂરી. જો કે પોતાના પૂર્વ ખયાલો સાથે ના ચશ્માં પહેરી શાળા મુલાકાતે આવનાર મૂલ્યાંકન કર્તાને આ બાબત સમજાવવી અઘરી છે. પટમાંથી ક્લાર્ક સુધીની  વિવિધ  પ્રકારની વહીવટી કામગીરીમાં વ્યસ્ત  શિક્ષક ને વર્ગખંડમાં પુરતો સમય રહી શકવા કોઇ વ્યવસ્થા ખરી? 


પહેરવેશ :

શિક્ષકોના પહેરવેશ પર હંમેશા ચર્ચા થતી હોય છે. ઢીલું ઢીલુ ધોતીયુ અને વિલુ વિલુ મો , માનો ના માનો તમે માસ્તર છો....હજું આવા શિક્ષકને જ કેટલાક અગનખટોલા (એવા લોકો કે જેઓ કોઇને સુખી જોઇ આનંદ લઈ શકતા નથી...) લોકો સરકારી શાળાઓમાં જોવા ઇચ્છે છે. કેટલાક અધિકારીશ્રી, મોટી ઉંમરના શિક્ષકો અને કેટલાંક પદાધીકારીશ્રી એવું માનતા હોય છે કે શિક્ષક જો ભાઈ હોય તો તે સાદું પેન્ટ શર્ટ અથવા કુર્તો- પાયજામો પહેરે અને જો શિક્ષક બહેન હોય તો માત્ર સાડી જ પહેરે. આપણે સમજી શકીએ છીએ કે સાડી કરતાં ચૂડીદાર (ગુજરાતમાં પંજાબી ડ્રેસ તરીકે જે ઓળખાય છે....) પહેરવામાં સગવડ ભર્યો અને સરળ હોય છે. બહેને વર્ગમાં ગીત ગાવું કે અન્ય પ્રવૃત્તિ માટે હરવા ફરવામાં ખુબ સરળ રહે છે. મને આજ સુંધી એ નથી સમજાતું કે આપણે શા માટે ચૂડીદાર પહેરે એનો વિરોધ કરીએ છીએ ? ચૂડીદાર માં શરીર  આખુ ઢંકાય  જ્યારે  સાડી માં...?  ભાઈઓ પણ જીન્સ (ચારે બાજુ થી ફાટેલું, સ્કીન ફીટ નહિ જ કારણ એ પહેરવામાં સગવડ ભર્યું નથી હોતું) અને ટી શર્ટ અથવા સાદું પેન્ટ અને ટી શર્ટ પહેરે તો એમાં શું ખરાબ છે ? આપણે શા માટે સરકારી પ્રાથમિક શાળાના શિક્ષક ને હજુ જુનવાણી કપડા પહેરાવવા માંગીએ છીએ. શું સરકારી પ્રાથમિક શાળાનો શિક્ષક મોડર્ન પહેરવેશ જે પ્રથમ દૃષ્ટીએ ખરાબ ન લાગે તેવા હોય તે કપડાં શા માટે ન પહેરી શકે ? કપડાં જેવી સામાન્ય બાબત પર પણ પાબંદી લાગવાવથી શિક્ષક જરૂર લઘુતાગ્રંથીથી પીડાવવા લાગે જ. દુ:ખ તો ત્યારે થાય કે શિક્ષક કે શિક્ષકાબહેન ને ફલાણા કપડા ન પહેરવા કહેનાર જયારે અભિપ્રાય આપતા હોય ત્યારે પોતાના પહેરવેશ સામે જોવે તો તેને સમજાય કે એમને શું પહેર્યું છે. સરકારી પ્રાથમિક  શાળાઓ ના શિક્ષકના પહેરવેશ પર દુનિયાભરની વાત કરે એ જ મહોદય કોઈ ખાનગી શાળામાં શિક્ષક્ને મોડર્ન કપડા માં જુવે તો વખાણ કરવાનું ન ભૂલે. આ માનસિકતા હું નથી સમજી શકતો. જો વિદ્યાર્થીઓને ટેકનોક્રેટ્સ અને મોડર્ન બનાવવા હોય તો એમના શિક્ષક્ને થોડી છૂટ આપવી જરૂર નથી લગતી ? કોઈ શિક્ષક સારી કંપનીની કાર લઇ શાળાએ જાય તો પણ કેટલાંક નીચે થી ઉપર સુંધીના લોકો એના વિષે નકારાત્મક બોલતાં ખચકાશે નહિ.... જો શિક્ષક પોતાના કામને યોગ્ય ન્યાય આપતાં હોય તો એને એનું જીવન જીવવા દેવામાં શું વાંધો ? બાળકને એકવીસમી સદીમાં લઇ જવો હશે તો એની સામે આવતા શિક્ષક પણ મોડર્ન, સારા કપડા પહેરનાર અને સારા ગેજેટ્સનો ઉપયોગ કરનાર હોવા જરૂરી છે. (...અલબત્ત રુમાલ  પહેરીને બંધ બાથરૂમમાં ન્હાનારાને આ વાત નહિ સમજાય એટલે સ્વીકારી શકો તો ઠીક બાકી આ અંગે બહુ ચિંતન ન કરવું...).
આમતો સમાજના સમૂળગા પરિવર્તનના મૂળમાં શિક્ષણ છે અને શિક્ષણ માં જરૂરી ઘણી બધી બાબતો હજુ અહી લખવાની બાકી છે. અત્યારે આટલે અટકું છું....અલ્પવિરામ લઉં છું....